دستهٔ دانشنامه۴۶۰ مفهوم

اقتصاد کلان

اقتصاد کلان به زبان ساده یعنی بررسی نبضِ کلِ اقتصاد ایران؛ جایی که درباره تورم، بیکاری و رشد تولید ملی صحبت می‌کنیم. درک این مفاهیم به شما کمک می‌کند بفهمید چرا قدرت خریدتان تغییر می‌کند، چرا قیمت‌ها مدام جابه‌جا می‌شوند و سیاست‌های دولت چطور مستقیماً بر سفره و آینده شغلی شما اثر می‌گذارد. در این بخش، شاخص‌های کلیدی را از زاویه جیب و معیشت مردم بررسی می‌کنیم.

مفاهیم کلیدی برای شروع

تورم

۴۵۷ خبر

تورم یعنی گران شدنِ مداوم و همگانیِ کالاها و خدمات که باعث می‌شود قدرت خرید پول شما کم شود. در واقع وقتی تورم داریم، با همان مقدار پولی که پارسال داشتید، امروز کالای کمتری می‌توانید بخرید و ارزشِ پس‌انداز ریالی شما به مرور آب می‌رود.

بازدارندگی

۱۳۱ خبر

بازدارندگی در اقتصاد ایران به معنای ایجاد توانمندی‌هایی است که هزینه‌ی هرگونه فشار خارجی یا تحریم را برای طرف مقابل بالا ببرد. این قدرت باعث می‌شود ثبات نسبی در بازارها حاکم شود و ریسک‌های ناگهانی که باعث جهش قیمت دلار یا طلا می‌شوند، کاهش یابد.

تولید ناخالص داخلی

۱۰۱ خبر

تولید ناخالص داخلی مجموع ارزش تمام کالاها و خدماتی است که در طول یک سال داخل مرزهای ایران تولید می‌شود؛ این عدد مثل دماسنج اقتصاد عمل کرده و نشان می‌دهد که مجموع فعالیت‌های ما از استخراج نفت تا خدمات آنلاین، چقدر ثروت خلق کرده است.

رشد اقتصادی

۱۰۱ خبر

رشد اقتصادی یعنی بزرگ‌تر شدن کیک اقتصاد کشور؛ به این معنا که مجموع ارزش کالاها و خدمات تولید شده در ایران، مثل محصولات کارخانه‌ای، کشاورزی یا خدمات پزشکی، نسبت به سال قبل بیشتر شده و توان درآمدزایی جامعه افزایش یافته است.

رکود اقتصادی

۷۸ خبر

رکود اقتصادی یعنی خوابیدن بازار و کاهش تولید ملی برای مدتی طولانی. در این وضعیت، چون مردم پول کمتری برای خرید دارند، فروش شرکت‌ها کم می‌شود، بیکاری بالا می‌رود و به جای ساخت‌وساز یا تولید، پول‌ها معمولاً در بخش‌های غیرمولد قفل می‌شوند.

انتظارات تورمی

۷۲ خبر

انتظارات تورمی یعنی پیش‌بینی مردم و کسب‌وکارها از میزان گرانی در آینده. وقتی جامعه حس کند قیمت‌ها قرار است بالا برود، رفتار مالی‌اش را تغییر می‌دهد؛ این ذهنیت حتی پیش از وقوعِ واقعیِ تورم، باعث افزایش تقاضا و در نتیجه رشد سریع‌تر قیمت‌ها در بازار می‌شود.

امنیت دریایی

۷۱ خبر

امنیت دریایی به معنای تضمین تردد بی‌خطر کشتی‌های تجاری در مسیرهای آبی و بنادر است. در اقتصاد ایران، این امنیت ضامن تداوم صادرات نفت و ورود کالاهای اساسی است که هرگونه اخلال در آن، مستقیماً باعث گرانی کالاها و نوسان در بازار ارز می‌شود.

امنیت غذایی

۶۶ خبر

امنیت غذایی یعنی همه مردم در هر لحظه، هم پول کافی داشته باشند و هم در بازار کالای کافی موجود باشد تا بتوانند غذای سالم و مغذی برای یک زندگی فعال تهیه کنند؛ این یعنی سفره مردم نباید وابسته به نوسان تحریم یا جهش ناگهانی قیمت دلار باشد.

تورم و قیمت‌ها

تورم، شاخص قیمت و قدرت خرید

رشد و تولید ملی

تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی

تولید ناخالص داخلی ۱۰۱رشد اقتصادی ۱۰۱رکود اقتصادی ۷۸ارزش افزوده ۵۸صادرات ۴۹توسعه پایدار ۴۱سرمایه انسانی ۳۷برنامه توسعه ۲۴توسعه اقتصادی ۲۲خودکارسازی ۱۶بازسازی اقتصادی ۱۵تشکیل سرمایه ثابت ۱۲ظرفیت تولید ۱۱کالای سرمایه‌ای ۱۰ظرفیت اسمی ۱۰بیماری هلندی ۹درآمد سرانه ۸خام‌فروشی ۷نهاده‌های تولید ۷تولید ناخالص ملی ۶خودکفایی ۶حجم تولید ۶تنوع‌بخشی اقتصادی ۵نفرین منابع ۴صنایع صادرات‌محور ۴بهره‌وری کل عوامل تولید ۴انقلاب صنعتی ۴تولید ۴اقتصادهای نوظهور ۴انقباض اقتصادی ۳صنایع خلاق ۳صنایع تبدیلی ۳صنعتی‌شدن ۳ظرفیت جذب ۳سرمایه ملی ۳رونق اقتصادی ۳کالای واسطه‌ای ۳بخش خدمات ۳توسعه صنعتی ۲اقتصاد تک‌محصولی ۲توسعه پایدار شهری ۲زیرساخت‌های اقتصادی ۲رشد اسمی ۲رکود جهانی ۲گشایش اقتصادی ۲تشکیل سرمایه ۲داخلی‌سازی ۲سرمایه ثابت ۲نظام نوآوری ۲انباشت سرمایه ۲تولید ناخالص داخلی سرانه ۲درآمد ناخالص داخلی ۲نوسازی صنایع ۲تولید داخلی ۲سرمایه‌گذاری زیرساختی ۲کشورهای در حال توسعه ۱خروجی ۱تولید دانش‌بنیان ۱خدمات غیرقابل تجارت ۱بازیابی K شکل ۱نوآوری بنیادین ۱بخش مولد ۱صنعت‌زدایی ۱مصرف نهایی ۱تله درآمد متوسط ۱رشدزدایی ۱توسعه نامتوازن ۱بهره‌وری کشاورزی ۱جهش تولید ۱صنعت دانش‌بنیان ۱بازسازی زیرساخت ۱سرمایه‌گذاری واقعی ۱تولید ملی ۱توسعه متوازن ۱موانع تولید ۱ماشین‌آلات صنعتی ۱رشد سرانه ۱تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ۱شکاف تولید ۱اقتصاد توسعه ۱موجودی سرمایه ۱چرخه تجاری ۱ظرفیت صادرات ۱صنایع و معادن ۱حبس تولید ۱رشد درون‌زا ۱ضریب تولید ۱توسعه‌زدایی ۱جانشینی واردات ۱انقلاب صنعتی چهارم ۱زیرساخت تولید ۱

اشتغال و بازار کار

نرخ بیکاری و شاخص‌های بازار کار

تعدیل نیرو ۲۲بازار کار ۲۲نرخ بیکاری ۱۸حداقل دستمزد ۱۴نرخ مشارکت اقتصادی ۱۳حقوق و دستمزد ۱۱اشتغال ۷دستمزد ۶نیروی کار ۶دورکاری ۶بیکاری ۶فوق‌العاده خاص ۵فرسودگی شغلی ۵امنیت شغلی ۵مهاجرت غیرقانونی ۵اشتغال غیررسمی ۵تعطیلات رسمی ۴پیری جمعیت ۴خط فقر ۴اشتغال‌زایی ۴دستمزد واقعی ۴نیروی انسانی ۴آموزش فنی و حرفه‌ای ۳بهره‌وری نیروی کار ۳اشتغال پایدار ۳مهارت‌آموزی ۳جمعیت فعال ۳بیکاری ساختاری ۳بازآموزی ۲تعادل کار و زندگی ۲کار ترکیبی ۲شکاف دستمزد جنسیتی ۲رضایت شغلی ۲مهاجرت ۲اشتغال ناقص ۲شکاف جنسیتی ۲طبقه کارگر ۲نسبت اشتغال ۲مهاجرت نخبگان ۲صلاحیت حرفه‌ای ۲فرهنگ کاری ۹۹۶ ۲شکاف مهارتی ۲ایمنی کار ۲مذاکره دستمزد ۲عرضه نیروی کار ۲منابع انسانی ۲قرارداد کار ۲ضریب حقوق ۲مرخصی استحقاقی ۲کارورزی ۱سهمیه استخدامی ۱سوگیری جنسیتی ۱مشاغل یقه‌آبی ۱جمعیت‌شناسی ۱قرارداد کار معین ۱مشارکت کارکنان ۱تبعیض شغلی ۱کار اجباری ۱نرخ ترک شغل ۱توسعه مهارت ۱جابه‌جایی شغلی ۱مدیریت استعداد ۱کار شایسته ۱ساعت کار ۱پویایی شغلی ۱خوداشتغالی ۱اشتغال غیرکشاورزی ۱اشتغال مولد ۱جوانان فاقد شغل، آموزش یا مهارت ۱جمعیت غیرفعال ۱تضمین اشتغال ۱فریلنسر ۱ساعت کار شناور ۱پیمان دسته‌جمعی کار ۱حقوق کارگر ۱اشتغال آسیب‌پذیر ۱نفر-ساعت ۱مهاجرت خالص ۱سیاست فعال بازار کار ۱سختی کار ۱حق سنوات ۱مهاجرت نیروی کار ۱تجرد قطعی ۱شفافیت دستمزد ۱تحرک نیروی کار ۱دراز کشیدن (Tang Ping) ۱بحران جمعیتی ۱رشد دستمزد واقعی ۱اشتغال مستقیم ۱مشاغل خانگی ۱مرخصی بدون حقوق ۱مرخصی استعلاجی ۱کارگر روزمزد ۱جذب نیرو ۱بهداشت حرفه‌ای ۱دستمزد معیشتی ۱میانه دستمزد ۱دستمزد ناخالص ۱مهاجرت داخلی ۱

شاخص‌های اقتصادی

شاخص‌های کلیدی سنجش وضعیت اقتصاد

بازدارندگی ۱۳۱امنیت دریایی ۷۱امنیت غذایی ۶۶تاب‌آوری اقتصادی ۴۲واردات ۴۰دهک‌های درآمدی ۳۰شاخص قیمت مصرف‌کننده ۲۴زیرساخت حیاتی ۲۴شاخص مدیران خرید ۲۴اقتصاد کلان ۲۰آزادی ناوبری ۱۹حمل‌ونقل عمومی ۱۷خشکسالی ۱۶تراز تجاری ۱۶نرخ بهره واقعی ۱۵تنش آبی ۱۴صادرات غیرنفتی ۱۳تولید صنعتی ۱۳خرده‌فروشی ۱۲اقتصاد جهانی ۱۱رقابت‌پذیری ۱۰اوج مصرف ۱۰اقتصاد مقاومتی ۹خروج سرمایه ۹سبد معیشت ۹کسری تجاری ۸تجارت آزاد ۸ثبات اقتصادی ۸شدت انرژی ۸نابرابری اقتصادی ۷رفاه اقتصادی ۷مازاد تجاری ۷بحران مالی ۷ارزآوری ۶دیپلماسی اجبار ۶ابتکار کمربند و جاده ۵تراز پرداخت‌ها ۵امنیت اقتصادی ۵فقر ۵نااطمینانی اقتصادی ۵جنگ ترکیبی ۵معیشت ۵درآمدهای ارزی ۴برابری قدرت خرید ۴اقتصاد غیررسمی ۴اقتصاد دریامحور ۴زیرساخت حمل‌ونقل ۴جهانی‌شدن ۴نهاده‌های کشاورزی ۴اقتصاد نهادی ۳تقاضای داخلی ۳سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت ۳بازدارندگی هسته‌ای ۳حساب‌های ملی ۳ناامنی غذایی ۳سند چشم‌انداز ۳اقتصاد چرخشی ۳تحرک اجتماعی ۳نرخ باروری ۳رفاه اجتماعی ۳بحران اقتصادی ۳سرانه مصرف ۳شاخص قابلیت زندگی ۳دهک‌های هزینه‌ای ۳الیگارشی ۳تراز آب ۲رشد سالانه ۲سلطه دلار ۲ناوگان حمل‌ونقل ۲شاخص‌های اقتصادی ۲رفاه ذهنی ۲اینترنت اشیا ۲اینترنت ماهواره‌ای ۲اقتصاد کینزی ۲آمایش سرزمین ۲ثبات اقتصاد کلان ۲تعدیل فصلی ۲فقر مطلق ۲سود صنعتی ۲تقاضای کل ۲اقتصاد معیشتی ۲اقتصاد زیرزمینی ۲فقر شهری ۲نابرابری درآمدی ۲تجارت ترجیحی ۲ضریب فزاینده ۲رابطه مبادله ۲اعتماد مصرف‌کننده ۲مدل‌های اقتصادسنجی کلان ۲بازار واحد ۲حامی‌پروری ۲بریکس ۲پیش‌بینی اقتصادی ۲پیش‌بینی‌پذیری اقتصادی ۲بهره‌وری آب ۲کریدور اقتصادی ۲سیاست تجاری ۲ساعات اوج مصرف ۲ضریب جینی ۲اکوسیستم نوآوری ۲تحریک تقاضا ۲یک‌جانبه‌گرایی ۲اعتماد عمومی ۲مازاد حساب جاری ۱شاخص عملکرد لجستیک ۱ثبات سیاستی ۱فرند-شورینگ ۱شاخص ادراک فساد ۱بیماری هزینه‌ای بامول ۱امید به زندگی ۱گردشگری پایدار ۱زیرساخت لجستیکی ۱پایداری ۱اقتصاد مولد ۱بی‌ثباتی اقتصاد کلان ۱شاخص دموکراسی ۱خدمات حرفه‌ای ۱چشم‌انداز اقتصادی ۱منطقه‌گرایی ۱اقتصاد مکمل ۱نرخ بقا ۱پوشش همگانی سلامت ۱فقر بین‌نسلی ۱نظریه وابستگی ۱مدل‌های تعادل عمومی پویای تصادفی ۱شاخص‌های توسعه ۱رفاه مشترک ۱نهادهای استثماری ۱نهادهای فراگیر ۱تقاضای سرکوب‌شده ۱گلوگاه تجاری ۱شاخص توسعه انسانی ۱ریسک اقتصادی ۱رکود بزرگ ۱پایداری مالی ۱شاخص‌های جمعیتی ۱فناوری همه‌منظوره ۱استعمار نو ۱درآمد پایه همگانی ۱اقتصاد بقا ۱اعتماد نهادی ۱فرضیه کوزنتس ۱مرز خنثی ۱نظم بین‌المللی لیبرال ۱اینرسی سیاستی ۱رانت نوآوری ۱جیره‌بندی ۱اقتصاد تراوشی ۱کیفیت نهادی ۱تقاضای تجاری ۱تجارت مرزی ۱ثبات مالی ۱اقتصاد تحریمی ۱هزینه‌های مصرف شخصی ۱پایداری بدهی ۱شاخص گذار انرژی ۱درآمد خانوار ۱حساب سرمایه ۱متغیرهای کلان اقتصادی ۱بی‌ثباتی اقتصادی ۱اقتصاد ملی ۱دهک ۱اثر برون‌رانی ۱اقتصاد رانتی ۱سرمایه‌داری رفاقتی ۱گردشگری ورزشی ۱توزیع ثروت ۱جریان سرمایه ۱آمادگی اضطراری ۱مانده حقیقی نقدینگی ۱درآمد اسمی ۱اقتصاد چندجانبه ۱برنامه‌ریزی اقتصادی ۱کشش رفاهی ۱اقتصاد رفاه ۱شاخص هزینه زندگی ۱شمول دیجیتال ۱توسعه علم و فناوری ۱تقاضای هیجانی ۱ناترازی آب ۱حفظ ارزش پول ۱اقتصاد سالمندی ۱نرخ رشد جمعیت ۱صنعت سبز ۱ضریب نفوذ اینترنت ۱امنیت عرضه ۱متغیرهای اسمی ۱ناترازی مالی ۱منابع آب تجدیدپذیر ۱اقتصاد شهری ۱عرضه موثر ۱تراز انرژی ۱درآمد قابل تصرف ۱عرضه جهانی ۱بدهی خارجی ۱استقلال نهادی ۱ارزش آماری زندگی ۱تجارت منطقه‌ای ۱تأمین برق ۱نرخ جانشینی ۱پنجره جمعیتی ۱انتظارات عقلایی ۱شکاف دیجیتال ۱دولت رفاه ۱تعمیق مالی ۱صادرات خالص ۱پاسخگویی به تقاضا ۱سرریز فناوری ۱اقتصاد دفاع ۱دولت رانتی ۱اقتصاد وفور ۱آبخوان ۱فرونشست زمین ۱خانوار ۱درآمد واقعی ۱نرخ فقر ۱شاخص مراکز مالی جهانی ۱تغییر ساختاری ۱استقلال اقتصادی ۱ثبات سیاسی ۱مارپیچ نقدینگی ۱تاب‌آوری صنعتی ۱فرود نرم ۱

آخرین اخبار این حوزه

چرا قیمت خودروهای برقی با شایعه گرانی بنزین صعودی شد؟

چرا قیمت خودروهای برقی با شایعه گرانی بنزین صعودی شد؟

شایعات گرانی بنزین و نوسانات ارزی، بازار خودروهای برقی را با التهاب و افزایش قیمت مواجه کرده است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
آیا اقتصاد ایران در آستانه ابرتورم است؟ تفاوت تورم شدید با ابرتورم

آیا اقتصاد ایران در آستانه ابرتورم است؟ تفاوت تورم شدید با ابرتورم

ایران با تورم بسیار بالا مواجه است، اما به دلیل حفظ کارکرد پول ملی، هنوز درگیر ابرتورم نشده است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
نقشه راه ایران و پاکستان برای جهش تجاری به ۱۰ میلیارد دلار

نقشه راه ایران و پاکستان برای جهش تجاری به ۱۰ میلیارد دلار

ایران و پاکستان با تدوین نقشه راه ۱۹ محوری، به دنبال افزایش حجم تجارت دوجانبه به ۱۰ میلیارد دلار هستند.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
استراتژی جدید خلیج فارس: هماهنگی منطقه‌ای در برابر چالش‌های امنیتی و ایران

استراتژی جدید خلیج فارس: هماهنگی منطقه‌ای در برابر چالش‌های امنیتی و ایران

کشورهای خلیج فارس برای مدیریت چالش‌های امنیتی و روابط با ایران، نیازمند هماهنگی جمعی و استراتژی واحد هستند.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تکلیف قانونی برای عرضه ۴۲ درصد سهام تودلی سایپا؛ چرا واگذاری‌ها به تعویق افتاده است؟

تکلیف قانونی برای عرضه ۴۲ درصد سهام تودلی سایپا؛ چرا واگذاری‌ها به تعویق افتاده است؟

وزارت اقتصاد ملزم به عرضه ۴۲ درصد سهام تودلی سایپا طبق برنامه هفتم توسعه است، اما پیچیدگی‌های حقوقی مانع اجراست.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
سیمان ایران در محاصره رقبا؛ درس‌هایی از تحولات جهانی

سیمان ایران در محاصره رقبا؛ درس‌هایی از تحولات جهانی

صنعت سیمان ایران با چالش‌های ظرفیت مازاد، محدودیت انرژی و کاهش بازارهای صادراتی در رقابت با همسایگان مواجه است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
نقشه راه پتروشیمی در برنامه هفتم: از خام‌فروشی تا جهش ارزش‌افزوده

نقشه راه پتروشیمی در برنامه هفتم: از خام‌فروشی تا جهش ارزش‌افزوده

ایران قصد دارد با تکمیل زنجیره ارزش و سرمایه‌گذاری در ۶۶ طرح، ظرفیت پتروشیمی را به ۱۳۱.۵ میلیون تن برساند.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تخصیص بودجه ویژه برای رفع تنش آبی روستایی؛ وضعیت بحرانی سدهای زنجان

تخصیص بودجه ویژه برای رفع تنش آبی روستایی؛ وضعیت بحرانی سدهای زنجان

ایجاد ردیف بودجه جدید برای تنش آبی روستایی در کنار گزارش وضعیت بحرانی سدهای زنجان و مدیریت مصرف برق.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
چرا سیاست‌های دستوری در کنترل اجاره‌بها شکست خورد؟

چرا سیاست‌های دستوری در کنترل اجاره‌بها شکست خورد؟

سیاست‌های دستوری کنترل اجاره‌بها به دلیل تضاد منافع و شکاف درآمدی شکست خورده و نیازمند اصلاحات کلان اقتصادی است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تورم ترکیه در مسیر نزولی؛ آیا سیاست‌های انقباضی به ثبات می‌رسد؟

تورم ترکیه در مسیر نزولی؛ آیا سیاست‌های انقباضی به ثبات می‌رسد؟

تورم سالانه ترکیه کاهش یافت، اما فشارهای ماهانه و تنش‌های منطقه‌ای، سیاست‌های پولی را در وضعیت احتیاطی قرار داده است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
چرا تورم برای فقرا سنگین‌تر است؟ واکاوی شکاف تورمی دهک‌های درآمدی

چرا تورم برای فقرا سنگین‌تر است؟ واکاوی شکاف تورمی دهک‌های درآمدی

تورم به دلیل تفاوت در سبد مصرفی، فشار بیشتری بر دهک‌های پایین وارد کرده و نابرابری تورمی را افزایش داده است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
بحران نیروی کار در روسیه؛ تقلا برای بقای اقتصادی در سایه جنگ

بحران نیروی کار در روسیه؛ تقلا برای بقای اقتصادی در سایه جنگ

روسیه با کمبود شدید نیروی کار ناشی از جنگ و بحران جمعیتی دست‌وپنج نرم می‌کند که بقای اقتصادی‌اش را تهدید می‌کند.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵