دستهٔ دانشنامه۴۶۰ مفهوم

اقتصاد کلان

اقتصاد کلان به زبان ساده یعنی بررسی نبضِ کلِ اقتصاد ایران؛ جایی که درباره تورم، بیکاری و رشد تولید ملی صحبت می‌کنیم. درک این مفاهیم به شما کمک می‌کند بفهمید چرا قدرت خریدتان تغییر می‌کند، چرا قیمت‌ها مدام جابه‌جا می‌شوند و سیاست‌های دولت چطور مستقیماً بر سفره و آینده شغلی شما اثر می‌گذارد. در این بخش، شاخص‌های کلیدی را از زاویه جیب و معیشت مردم بررسی می‌کنیم.

مفاهیم کلیدی برای شروع

تورم

۴۵۲ خبر

تورم یعنی گران شدنِ مداوم و همگانیِ کالاها و خدمات که باعث می‌شود قدرت خرید پول شما کم شود. در واقع وقتی تورم داریم، با همان مقدار پولی که پارسال داشتید، امروز کالای کمتری می‌توانید بخرید و ارزشِ پس‌انداز ریالی شما به مرور آب می‌رود.

بازدارندگی

۱۳۰ خبر

بازدارندگی در اقتصاد ایران به معنای ایجاد توانمندی‌هایی است که هزینه‌ی هرگونه فشار خارجی یا تحریم را برای طرف مقابل بالا ببرد. این قدرت باعث می‌شود ثبات نسبی در بازارها حاکم شود و ریسک‌های ناگهانی که باعث جهش قیمت دلار یا طلا می‌شوند، کاهش یابد.

رشد اقتصادی

۱۰۱ خبر

رشد اقتصادی یعنی بزرگ‌تر شدن کیک اقتصاد کشور؛ به این معنا که مجموع ارزش کالاها و خدمات تولید شده در ایران، مثل محصولات کارخانه‌ای، کشاورزی یا خدمات پزشکی، نسبت به سال قبل بیشتر شده و توان درآمدزایی جامعه افزایش یافته است.

تولید ناخالص داخلی

۱۰۱ خبر

تولید ناخالص داخلی مجموع ارزش تمام کالاها و خدماتی است که در طول یک سال داخل مرزهای ایران تولید می‌شود؛ این عدد مثل دماسنج اقتصاد عمل کرده و نشان می‌دهد که مجموع فعالیت‌های ما از استخراج نفت تا خدمات آنلاین، چقدر ثروت خلق کرده است.

رکود اقتصادی

۷۸ خبر

رکود اقتصادی یعنی خوابیدن بازار و کاهش تولید ملی برای مدتی طولانی. در این وضعیت، چون مردم پول کمتری برای خرید دارند، فروش شرکت‌ها کم می‌شود، بیکاری بالا می‌رود و به جای ساخت‌وساز یا تولید، پول‌ها معمولاً در بخش‌های غیرمولد قفل می‌شوند.

انتظارات تورمی

۷۱ خبر

انتظارات تورمی یعنی پیش‌بینی مردم و کسب‌وکارها از میزان گرانی در آینده. وقتی جامعه حس کند قیمت‌ها قرار است بالا برود، رفتار مالی‌اش را تغییر می‌دهد؛ این ذهنیت حتی پیش از وقوعِ واقعیِ تورم، باعث افزایش تقاضا و در نتیجه رشد سریع‌تر قیمت‌ها در بازار می‌شود.

امنیت دریایی

۷۱ خبر

امنیت دریایی به معنای تضمین تردد بی‌خطر کشتی‌های تجاری در مسیرهای آبی و بنادر است. در اقتصاد ایران، این امنیت ضامن تداوم صادرات نفت و ورود کالاهای اساسی است که هرگونه اخلال در آن، مستقیماً باعث گرانی کالاها و نوسان در بازار ارز می‌شود.

امنیت غذایی

۶۶ خبر

امنیت غذایی یعنی همه مردم در هر لحظه، هم پول کافی داشته باشند و هم در بازار کالای کافی موجود باشد تا بتوانند غذای سالم و مغذی برای یک زندگی فعال تهیه کنند؛ این یعنی سفره مردم نباید وابسته به نوسان تحریم یا جهش ناگهانی قیمت دلار باشد.

تورم و قیمت‌ها

تورم، شاخص قیمت و قدرت خرید

رشد و تولید ملی

تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی

رشد اقتصادی ۱۰۱تولید ناخالص داخلی ۱۰۱رکود اقتصادی ۷۸ارزش افزوده ۵۸صادرات ۴۸توسعه پایدار ۴۱سرمایه انسانی ۳۶برنامه توسعه ۲۳توسعه اقتصادی ۲۲خودکارسازی ۱۶بازسازی اقتصادی ۱۵تشکیل سرمایه ثابت ۱۲کالای سرمایه‌ای ۱۰ظرفیت تولید ۱۰ظرفیت اسمی ۹بیماری هلندی ۹درآمد سرانه ۸نهاده‌های تولید ۷خام‌فروشی ۷حجم تولید ۶تولید ناخالص ملی ۶خودکفایی ۶تنوع‌بخشی اقتصادی ۵تولید ۴انقلاب صنعتی ۴نفرین منابع ۴صنایع صادرات‌محور ۴بهره‌وری کل عوامل تولید ۴اقتصادهای نوظهور ۴سرمایه ملی ۳صنایع تبدیلی ۳انقباض اقتصادی ۳صنعتی‌شدن ۳ظرفیت جذب ۳کالای واسطه‌ای ۳بخش خدمات ۳صنایع خلاق ۳رونق اقتصادی ۳گشایش اقتصادی ۲توسعه صنعتی ۲اقتصاد تک‌محصولی ۲زیرساخت‌های اقتصادی ۲توسعه پایدار شهری ۲رشد اسمی ۲تولید داخلی ۲تشکیل سرمایه ۲تولید ناخالص داخلی سرانه ۲رکود جهانی ۲سرمایه ثابت ۲نظام نوآوری ۲انباشت سرمایه ۲درآمد ناخالص داخلی ۲سرمایه‌گذاری زیرساختی ۲نوسازی صنایع ۲داخلی‌سازی ۲جانشینی واردات ۱رشد درون‌زا ۱انقلاب صنعتی چهارم ۱ظرفیت صادرات ۱رشد سرانه ۱کشورهای در حال توسعه ۱صنعت دانش‌بنیان ۱شکاف تولید ۱موجودی سرمایه ۱صنایع و معادن ۱حبس تولید ۱اقتصاد توسعه ۱ضریب تولید ۱تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ۱توسعه‌زدایی ۱تله درآمد متوسط ۱بهره‌وری کشاورزی ۱توسعه نامتوازن ۱رشدزدایی ۱تولید ملی ۱مصرف نهایی ۱صنعت‌زدایی ۱نوآوری بنیادین ۱بخش مولد ۱موانع تولید ۱توسعه متوازن ۱بازیابی K شکل ۱چرخه تجاری ۱ماشین‌آلات صنعتی ۱زیرساخت تولید ۱سرمایه‌گذاری واقعی ۱خدمات غیرقابل تجارت ۱خروجی ۱بازسازی زیرساخت ۱تولید دانش‌بنیان ۱جهش تولید ۱

اشتغال و بازار کار

نرخ بیکاری و شاخص‌های بازار کار

تعدیل نیرو ۲۲بازار کار ۲۲نرخ بیکاری ۱۸حداقل دستمزد ۱۳نرخ مشارکت اقتصادی ۱۳حقوق و دستمزد ۱۱اشتغال ۷دورکاری ۶دستمزد ۶امنیت شغلی ۵نیروی کار ۵فرسودگی شغلی ۵اشتغال غیررسمی ۵بیکاری ۵فوق‌العاده خاص ۵دستمزد واقعی ۴نیروی انسانی ۴اشتغال‌زایی ۴تعطیلات رسمی ۴مهاجرت غیرقانونی ۴خط فقر ۴پیری جمعیت ۴بیکاری ساختاری ۳آموزش فنی و حرفه‌ای ۳جمعیت فعال ۳مهارت‌آموزی ۳بهره‌وری نیروی کار ۳اشتغال پایدار ۳شکاف جنسیتی ۲طبقه کارگر ۲مذاکره دستمزد ۲فرهنگ کاری ۹۹۶ ۲ایمنی کار ۲شکاف مهارتی ۲عرضه نیروی کار ۲مرخصی استحقاقی ۲ضریب حقوق ۲قرارداد کار ۲منابع انسانی ۲مهاجرت نخبگان ۲بازآموزی ۲رضایت شغلی ۲صلاحیت حرفه‌ای ۲نسبت اشتغال ۲اشتغال ناقص ۲تعادل کار و زندگی ۲کار ترکیبی ۲شکاف دستمزد جنسیتی ۲جابه‌جایی شغلی ۱توسعه مهارت ۱کار اجباری ۱تبعیض شغلی ۱کارورزی ۱سهمیه استخدامی ۱جمعیت‌شناسی ۱قرارداد کار معین ۱مهاجرت داخلی ۱مشاغل یقه‌آبی ۱سوگیری جنسیتی ۱نرخ ترک شغل ۱مشارکت کارکنان ۱کار شایسته ۱مدیریت استعداد ۱اشتغال آسیب‌پذیر ۱اشتغال غیرکشاورزی ۱اشتغال مولد ۱جوانان فاقد شغل، آموزش یا مهارت ۱جمعیت غیرفعال ۱تضمین اشتغال ۱فریلنسر ۱ساعت کار شناور ۱ساعت کار ۱حقوق کارگر ۱خوداشتغالی ۱نفر-ساعت ۱مهاجرت خالص ۱سیاست فعال بازار کار ۱سختی کار ۱مهاجرت ۱مرخصی بدون حقوق ۱تجرد قطعی ۱شفافیت دستمزد ۱تحرک نیروی کار ۱دراز کشیدن (Tang Ping) ۱بحران جمعیتی ۱رشد دستمزد واقعی ۱اشتغال مستقیم ۱مشاغل خانگی ۱حق سنوات ۱مرخصی استعلاجی ۱کارگر روزمزد ۱جذب نیرو ۱بهداشت حرفه‌ای ۱دستمزد معیشتی ۱میانه دستمزد ۱دستمزد ناخالص ۱پیمان دسته‌جمعی کار ۱پویایی شغلی ۱مهاجرت نیروی کار ۱

شاخص‌های اقتصادی

شاخص‌های کلیدی سنجش وضعیت اقتصاد

بازدارندگی ۱۳۰امنیت دریایی ۷۱امنیت غذایی ۶۶تاب‌آوری اقتصادی ۴۲واردات ۴۰دهک‌های درآمدی ۲۹زیرساخت حیاتی ۲۴شاخص مدیران خرید ۲۳شاخص قیمت مصرف‌کننده ۲۲اقتصاد کلان ۲۰آزادی ناوبری ۱۸حمل‌ونقل عمومی ۱۷خشکسالی ۱۶تراز تجاری ۱۶نرخ بهره واقعی ۱۵تنش آبی ۱۳تولید صنعتی ۱۳صادرات غیرنفتی ۱۳خرده‌فروشی ۱۲اقتصاد جهانی ۱۱اوج مصرف ۱۰رقابت‌پذیری ۱۰خروج سرمایه ۹اقتصاد مقاومتی ۹کسری تجاری ۸سبد معیشت ۸ثبات اقتصادی ۸شدت انرژی ۸نابرابری اقتصادی ۷تجارت آزاد ۷بحران مالی ۷مازاد تجاری ۷رفاه اقتصادی ۷دیپلماسی اجبار ۶امنیت اقتصادی ۵ابتکار کمربند و جاده ۵فقر ۵نااطمینانی اقتصادی ۵معیشت ۵جنگ ترکیبی ۵تراز پرداخت‌ها ۵ارزآوری ۵اقتصاد دریامحور ۴درآمدهای ارزی ۴اقتصاد غیررسمی ۴جهانی‌شدن ۴نهاده‌های کشاورزی ۴زیرساخت حمل‌ونقل ۴برابری قدرت خرید ۴سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت ۳اقتصاد نهادی ۳بازدارندگی هسته‌ای ۳ناامنی غذایی ۳اقتصاد چرخشی ۳سرانه مصرف ۳حساب‌های ملی ۳تحرک اجتماعی ۳نرخ باروری ۳دهک‌های هزینه‌ای ۳رفاه اجتماعی ۳سند چشم‌انداز ۳شاخص قابلیت زندگی ۳الیگارشی ۳بحران اقتصادی ۳اقتصاد زیرزمینی ۲اقتصاد معیشتی ۲تقاضای کل ۲نابرابری درآمدی ۲رفاه ذهنی ۲تراز آب ۲سلطه دلار ۲ناوگان حمل‌ونقل ۲اقتصاد کینزی ۲اینترنت اشیا ۲اینترنت ماهواره‌ای ۲شاخص‌های اقتصادی ۲تحریک تقاضا ۲اعتماد مصرف‌کننده ۲فقر شهری ۲ثبات اقتصاد کلان ۲تعدیل فصلی ۲فقر مطلق ۲سود صنعتی ۲اکوسیستم نوآوری ۲ضریب فزاینده ۲اعتماد عمومی ۲یک‌جانبه‌گرایی ۲رابطه مبادله ۲پیش‌بینی اقتصادی ۲مدل‌های اقتصادسنجی کلان ۲بازار واحد ۲حامی‌پروری ۲بریکس ۲پیش‌بینی‌پذیری اقتصادی ۲بهره‌وری آب ۲تقاضای داخلی ۲سیاست تجاری ۲کریدور اقتصادی ۲ساعات اوج مصرف ۲ضریب جینی ۲آمایش سرزمین ۲بی‌ثباتی اقتصاد کلان ۱ثبات سیاستی ۱فرند-شورینگ ۱شاخص ادراک فساد ۱بیماری هزینه‌ای بامول ۱امید به زندگی ۱گردشگری پایدار ۱زیرساخت لجستیکی ۱پایداری ۱مازاد حساب جاری ۱شاخص عملکرد لجستیک ۱شاخص دموکراسی ۱خدمات حرفه‌ای ۱چشم‌انداز اقتصادی ۱منطقه‌گرایی ۱اقتصاد مکمل ۱نرخ بقا ۱پوشش همگانی سلامت ۱فقر بین‌نسلی ۱رکود بزرگ ۱نظریه وابستگی ۱مدل‌های تعادل عمومی پویای تصادفی ۱شاخص‌های توسعه ۱رفاه مشترک ۱نهادهای استثماری ۱نهادهای فراگیر ۱تقاضای سرکوب‌شده ۱گلوگاه تجاری ۱شاخص توسعه انسانی ۱ریسک اقتصادی ۱اقتصاد رانتی ۱پایداری مالی ۱شاخص‌های جمعیتی ۱فناوری همه‌منظوره ۱استعمار نو ۱درآمد پایه همگانی ۱اقتصاد بقا ۱اعتماد نهادی ۱فرضیه کوزنتس ۱اقتصاد مولد ۱مرز خنثی ۱نظم بین‌المللی لیبرال ۱اینرسی سیاستی ۱رانت نوآوری ۱جیره‌بندی ۱اقتصاد تراوشی ۱کیفیت نهادی ۱تقاضای تجاری ۱تجارت مرزی ۱ثبات مالی ۱اقتصاد تحریمی ۱هزینه‌های مصرف شخصی ۱پایداری بدهی ۱شاخص گذار انرژی ۱درآمد خانوار ۱حساب سرمایه ۱متغیرهای کلان اقتصادی ۱بی‌ثباتی اقتصادی ۱اقتصاد ملی ۱دهک ۱اثر برون‌رانی ۱سرمایه‌داری رفاقتی ۱گردشگری ورزشی ۱توزیع ثروت ۱جریان سرمایه ۱آمادگی اضطراری ۱مانده حقیقی نقدینگی ۱درآمد اسمی ۱تجارت ترجیحی ۱اقتصاد چندجانبه ۱برنامه‌ریزی اقتصادی ۱کشش رفاهی ۱اقتصاد رفاه ۱شاخص هزینه زندگی ۱شمول دیجیتال ۱توسعه علم و فناوری ۱تقاضای هیجانی ۱ناترازی آب ۱حفظ ارزش پول ۱اقتصاد سالمندی ۱نرخ رشد جمعیت ۱صنعت سبز ۱ضریب نفوذ اینترنت ۱پاسخگویی به تقاضا ۱امنیت عرضه ۱متغیرهای اسمی ۱ناترازی مالی ۱منابع آب تجدیدپذیر ۱اقتصاد شهری ۱عرضه موثر ۱تراز انرژی ۱درآمد قابل تصرف ۱عرضه جهانی ۱بدهی خارجی ۱استقلال نهادی ۱ارزش آماری زندگی ۱تجارت منطقه‌ای ۱تأمین برق ۱نرخ جانشینی ۱پنجره جمعیتی ۱انتظارات عقلایی ۱شکاف دیجیتال ۱دولت رفاه ۱تعمیق مالی ۱صادرات خالص ۱رشد سالانه ۱سرریز فناوری ۱اقتصاد دفاع ۱دولت رانتی ۱اقتصاد وفور ۱آبخوان ۱فرونشست زمین ۱خانوار ۱درآمد واقعی ۱نرخ فقر ۱شاخص مراکز مالی جهانی ۱تغییر ساختاری ۱استقلال اقتصادی ۱ثبات سیاسی ۱مارپیچ نقدینگی ۱تاب‌آوری صنعتی ۱فرود نرم ۱

آخرین اخبار این حوزه

چرا قیمت گوشت در فروشگاه‌های آنلاین و زنجیره‌ای گران‌تر از قصابی‌هاست؟

چرا قیمت گوشت در فروشگاه‌های آنلاین و زنجیره‌ای گران‌تر از قصابی‌هاست؟

تفاوت قیمت گوشت در کانال‌های توزیع، ناشی از هزینه‌های بسته‌بندی و خدمات است، نه صرفاً موقعیت جغرافیایی.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تنگه هرمز در کانون تنش؛ آیا توافق ایران و آمریکا در راه است؟

تنگه هرمز در کانون تنش؛ آیا توافق ایران و آمریکا در راه است؟

تردد در تنگه هرمز محدود است و وزیر خزانه‌داری آمریکا از احتمال توافق با ایران خبر می‌دهد.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
غرق شدن کشتی باری هندی در سواحل یمن پس از حمله قایق انفجاری

غرق شدن کشتی باری هندی در سواحل یمن پس از حمله قایق انفجاری

کشتی باری هندی در سواحل یمن هدف حمله قایق انفجاری قرار گرفت و غرق شد؛ تمامی خدمه نجات یافتند.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
وال‌استریت در مسیر رکوردشکنی؛ هوش مصنوعی و نفت ارزان موتور محرک بازار

وال‌استریت در مسیر رکوردشکنی؛ هوش مصنوعی و نفت ارزان موتور محرک بازار

رشد سودآوری شرکت‌های آمریکایی و کاهش قیمت نفت، وال‌استریت را به سمت رکوردهای تاریخی جدید سوق داد.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
چرا سیاست سقف اجاره‌بها شکست خورد؟ ریشه بحران در درآمد مستاجران است

چرا سیاست سقف اجاره‌بها شکست خورد؟ ریشه بحران در درآمد مستاجران است

بحران اجاره‌بها ناشی از ناکارآمدی سیاست‌های دستوری و شکاف عمیق میان درآمد مستاجران و تورم است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تأثیر تنش‌های خاورمیانه و سیاست‌های فدرال رزرو بر آینده قیمت طلا

تأثیر تنش‌های خاورمیانه و سیاست‌های فدرال رزرو بر آینده قیمت طلا

تنش‌های ژئوپلیتیک و سیاست‌های پولی فدرال رزرو، بازار طلا را در وضعیت انتظار و نوسان محدود قرار داده است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تنگه هرمز در کانون تنش؛ آیا توافق ایران و آمریکا نزدیک است؟

تنگه هرمز در کانون تنش؛ آیا توافق ایران و آمریکا نزدیک است؟

تنگه هرمز همچنان ناامن است، اما نشانه‌هایی از احتمال توافق دیپلماتیک میان ایران و آمریکا دیده می‌شود.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تحلیل رویترز: راهبرد ایران برای تبدیل تنش‌های منطقه‌ای به اهرم مذاکراتی

تحلیل رویترز: راهبرد ایران برای تبدیل تنش‌های منطقه‌ای به اهرم مذاکراتی

ایران با راهبرد تشدید تنش حساب‌شده، به دنبال ایجاد اهرم فشار برای تعیین شروط مذاکرات آتی با آمریکا است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
هشدار رویترز: ذخایر موشکی دقیق آمریکا در پی درگیری با ایران تخلیه شد

هشدار رویترز: ذخایر موشکی دقیق آمریکا در پی درگیری با ایران تخلیه شد

گزارش رویترز از تخلیه ذخایر موشکی دقیق آمریکا در جنگ با ایران و تردیدها درباره توان بازدارندگی این کشور.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
جنجال اظهارات محمدباقر خرازی درباره ساخت بمب اتم و ایجاد سونامی

جنجال اظهارات محمدباقر خرازی درباره ساخت بمب اتم و ایجاد سونامی

محمدباقر خرازی با طرح ادعای ساخت بمب اتم برای ایجاد سونامی، واکنش‌های سیاسی تندی را برانگیخت.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
بحران ذخایر تسلیحاتی آمریکا؛ پیامدهای کاهش موشک‌های دوربرد در درگیری با ایران

بحران ذخایر تسلیحاتی آمریکا؛ پیامدهای کاهش موشک‌های دوربرد در درگیری با ایران

مصرف گسترده موشک‌های نقطه‌زن در درگیری با ایران، توان بازدارندگی استراتژیک آمریکا را با چالش جدی مواجه کرده است.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تحلیل نیویورک‌تایمز از عقب‌نشینی ترامپ در برابر مواضع سخت‌گیرانه تهران

تحلیل نیویورک‌تایمز از عقب‌نشینی ترامپ در برابر مواضع سخت‌گیرانه تهران

نیویورک‌تایمز عقب‌نشینی ترامپ از تهدید نظامی علیه ایران را نشانه هراس واشنگتن از پیامدهای درگیری می‌داند.

۱۳ مرداد ۱۴۰۵