توسعه ناپایدار

توسعه ناپایدار زمانی اتفاق می‌افتد که یک اقتصاد برای نشان دادنِ اعداد و ارقامِ مثبت در کوتاه‌مدت، سرمایه‌های اصلی خودش را حراج کند. این سرمایه می‌تواند نفت و گاز باشد که تمام می‌شود، یا محیط زیست و آب که اگر از دست برود، دیگر زندگی در آن سرزمین ممکن نیست. در واقع، این نوع توسعه مثلِ کسی است که برای گرم کردنِ خانه‌اش، به جای تهیه سوخت، پایه‌های چوبیِ سقفِ خانه را می‌سوزاند؛ امروز گرم می‌شود، اما فردا سقف روی سرش خراب خواهد شد.

در اقتصاد ایران، این مفهوم را در ناترازی‌های بزرگ می‌بینیم. وقتی دولت برای تأمینِ بودجه یا مهارِ موقتِ قیمت‌ها، از منابعِ استراتژیک بانک مرکزی یا صندوق توسعه ملی برداشت می‌کند، در واقع دارد از جیبِ آینده برمی‌دارد. این کار در کوتاه‌مدت شاید از شوک‌های بزرگ جلوگیری کند، اما نتیجه‌اش تورمِ مزمن و کاهشِ قدرتِ خریدِ مردم در سال‌های بعد است. همچنین، اصرار بر صنایعِ آب‌بر در مناطقِ خشک برای ایجادِ اشتغالِ موقت، باعث فرونشستِ زمین و نابودیِ ارزشِ دارایی‌های مردم مثلِ مسکن و زمین در آن مناطق در بلندمدت می‌شود.