انتظارات عقلایی

این مفهوم می‌گوید که ما در اقتصاد مهره‌های شطرنجِ بی‌اختیار نیستیم. وقتی دولت یا بانک مرکزی تصمیمی می‌گیرد، ما بر اساس تجربه‌های قبلی و اخبار روز، حرکت بعدی آن‌ها را پیش‌بینی می‌کنیم. در واقع، مردم سعی می‌کنند دستِ سیاست‌گذار را بخوانند و بر اساس آن عمل کنند. اگر همه انتظار داشته باشند قیمت‌ها در ماه‌های آینده بالا برود، همین انتظار باعث می‌شود رفتار خریدشان از امروز تغییر کند و در نتیجه، پیش‌بینی آن‌ها به یک واقعیت در بازار تبدیل شود. در اقتصاد ایران، انتظارات عقلایی یعنی وقتی خبرِ کسری بودجه یا رشد نقدینگی منتشر می‌شود، مردم منتظر نمی‌مانند تا مرکز آمار تورمِ سال بعد را اعلام کند؛ آن‌ها بلافاصله برای حفظ ارزش پول خود به سمت بازار دلار، طلا یا مسکن می‌روند چون می‌دانند این سیاست‌ها در نهایت به کاهش قدرت خرید منجر می‌شود. به همین دلیل، وعده‌های گفتاری مسئولان برای ارزانی، اگر با واقعیت‌های اقتصادی و کارنامه قبلی آن‌ها همخوانی نداشته باشد، توسط مردم باور نمی‌شود و تأثیری بر آرامش بازار نخواهد داشت.