اثر فیشر

اثر فیشر به زبان ساده می‌گوید که پول شما چقدر باید رشد کند تا نه تنها ارزشش حفظ شود، بلکه سود واقعی هم نصیبتان شود. طبق این قاعده، نرخ بهره‌ای که در تابلوی بانک‌ها می‌بینید و به آن نرخ اسمی می‌گویند، در واقع ترکیبی از تورمِ پیش‌رو و آن سودی است که واقعاً به جیب شما می‌رود. اگر تورم بالا برود، نرخ بهره هم باید به همان نسبت بالا برود تا جذابیتِ نگه داشتن پول در بانک از بین نرود و سرمایه‌گذار تشویق به حفظ پول نقد شود.

در اقتصاد ایران، ما اغلب با پدیده‌ی «نرخ بهره واقعی منفی» روبرو هستیم که دقیقاً با اثر فیشر قابل تحلیل است. مثلاً وقتی بانک به سپرده شما ۲۲ درصد سود می‌دهد اما تورم سالانه ۴۰ درصد است، اثر فیشر به ما می‌فهماند که شما عملاً سالانه ۱۸ درصد از قدرت خریدتان را از دست داده‌اید. به همین دلیل است که با پیش‌بینی افزایش تورم، مردم بلافاصله پول خود را از بانک‌ها خارج کرده و برای حفظ ارزش دارایی به بازار طلا، دلار یا مسکن پناه می‌برند.

درک این مفهوم به شما کمک می‌کند فریب اعداد بزرگِ سود بانکی را نخورید و همیشه «سود واقعی» را ملاک تصمیم‌گیری قرار دهید. سیاست‌گذار اقتصادی نیز اگر بخواهد جلوی تلاطم بازارها را بگیرد، باید طبق اثر فیشر، نرخ بهره را طوری تنظیم کند که از تورم عقب نماند؛ در غیر این صورت، نقدینگی به جای رسوب در بانک، به سمت بازارهای موازی سرازیر شده و باعث گرانی بیشتر می‌شود.