خسارت جنگی

خسارت جنگی فقط به معنای قیمت بمب‌ها یا بازسازی ساختمان‌های ویران شده نیست. این مفهوم در واقع صورت‌حسابِ سنگینی است که یک جنگ روی دست کل اقتصاد می‌گذارد. این خسارت شامل دو بخش است: هزینه‌های مستقیم مثل نابودی جاده‌ها و کارخانه‌ها، و هزینه‌های پنهان یا فرصت‌های از دست رفته؛ یعنی پولی که می‌شد صرف ساختن زیرساخت‌های جدید و پیشرفت کشور شود، اما صرفاً برای بازگشت به نقطه صفر قبل از جنگ هزینه شده است.

در اقتصاد ایران، سایه خسارت‌های جنگ هشت‌ساله هنوز بر سر معیشت ماست. وقتی بخش بزرگی از درآمد نفت به‌جای نوسازی صنایع، صرف بازسازی شهرهایی مثل خرمشهر یا پالایشگاه آبادان شد، دولت با کسری بودجه مزمن روبه‌رو گشت که یکی از ریشه‌های اصلی تورم در دهه‌های بعد بود. برای یک شهروند، خسارت جنگی یعنی کاهش قدرت خرید و عقب ماندن رفاه عمومی از رقبای منطقه‌ای، چون سرمایه‌ای که باید صرف رشد می‌شد، صرفاً صرف ترمیم زخم‌های قدیمی شده است.