حق‌التدریس

حق‌التدریس در واقع خرید خدمت آموزشی است؛ یعنی دولت یا مؤسسات خصوصی به جای استخدام دائمی یک فرد، فقط بابت ساعت‌هایی که او سر کلاس حاضر می‌شود پول پرداخت می‌کنند. در سیستم آموزشی ایران، این اصطلاح هم برای معلمان آزاد که هیچ رابطه استخدامی دیگری ندارند به کار می‌رود و هم برای معلمان رسمی که بیش از سقف موظف خود، مثلاً برای جبران کمبود معلم در یک منطقه، درس می‌دهند. این شیوه به کارفرما اجازه می‌دهد بدون درگیر شدن با هزینه‌های بیمه و بازنشستگیِ دائم، نیاز کلاس‌ها را پوشش دهد. برای یک خانواده ایرانی، رواج حق‌التدریس به معنای نوسان در کیفیت آموزش است، چون معلم حق‌التدریس اغلب امنیت شغلی ندارد و ممکن است در میانه سال جابه‌جا شود. از طرفی، تأخیرهای طولانی در پرداخت این معوقات توسط دولت که گاهی به بیش از شش ماه می‌رسد، قدرت خرید معلمان را در برابر تورم به شدت کاهش می‌دهد. وقتی سهم نیروهای حق‌التدریسی در آموزش و پرورش یا دانشگاه‌ها بالا می‌رود، اگرچه هزینه‌های جاری دولت در ظاهر کنترل می‌شود، اما در واقعیت به دلیل نبود انگیزه و ثبات، می‌تواند روی آینده تحصیلی فرزندان و بهره‌وری نیروی کار اثر منفی بگذارد.