شکاف تولید
شکاف تولید را مثل فاصله میان سرعتِ ایمن و نهایی یک خودرو با سرعتی که فعلاً در ترافیک یا به خاطر نقص فنی دارد تصور کنید. در اقتصاد ایران، ظرفیت بالقوه یعنی اگر همه سرمایه‌ها، ماشین‌آلات و نیروی کار به درستی استفاده شوند، چقدر کالا و خدمات تولید می‌شود؛ اما آنچه در واقعیت اتفاق می‌افتد معمولاً کمتر از این توان است که به آن شکاف منفی می‌گویند.
وقتی این شکاف در ایران زیاد می‌شود، یعنی کارخانه‌ها با نیمی از توان کار می‌کنند و فرصت‌های شغلی از دست می‌روند. مثلاً وقتی به دلیل ناترازی انرژی، برق صنایع در تابستان یا گاز آن‌ها در زمستان قطع می‌شود، شکاف تولید عمیق‌تر شده و با کاهش عرضه کالا، قیمت‌ها برای مصرف‌کننده نهایی بالا می‌رود. در مقابل، اگر دولت بخواهد صرفاً با تزریق پولِ بدون پشتوانه این فاصله را پر کند، چون زیرساخت تولید آماده نیست، فقط باعث جهش تورم و کوچک‌تر شدن سفره مردم می‌شود.
چرا الان مهم است
تازهوقتی کارخانه‌ها نیمه‌تعطیل‌اند و تورم بالاست، یعنی اقتصاد ایران با تمام توانش کار نمی‌کند. نوبل اخیر اقتصاد دوباره نگاه‌ها را به مدل‌هایی جلب کرده که می‌گویند چطور با ابزار پولی این فاصله را کم کنیم. در ایران، این «شکاف تولید» به مرز هشدار رسیده و برای فرار از رکود مزمن، اصلاحات ساختاری تنها راهِ بیدار کردن ظرفیت‌های خفته است.
آخرین اخبار با این مفهوم
نوبل اقتصاد ۲۰۲۶: چگونه مدل‌های کینزی جدید، سیاست‌های پولی را متحول کردند؟
نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ به مدل‌هایی رسید که با تکیه بر انتظارات و مبانی خرد، سیاست‌های پولی را کارآمدتر کردند.
۲۰ مهر ۱۴۰۵
ایران در دوراهی بقا یا رشد؛ چرا زمان برای اصلاحات اقتصادی رو به پایان است؟
اقتصاد ایران در تله «تورم رکودی» گرفتار شده و برای خروج از آن، نیازمند گذار از پارادایم بقا به رشد است.
۲۳ تیر ۱۴۰۵