استعمار نو

استعمار نو شکلی مدرن از سلطه است که در آن دیگر خبری از لشکرکشی نظامی نیست، اما اقتصاد یک کشور به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که عملاً در خدمت منافع قدرت‌های بزرگ باشد. در این مدل، کشورهای توسعه‌یافته با استفاده از ابزارهایی مثل نهادهای مالی بین‌المللی، قراردادهای نابرابر تجاری و انحصار تکنولوژی، نبضِ تولید و مصرف در کشورهای دیگر را به دست می‌گیرند. هدف نهایی این است که کشورِ هدف، همیشه صادرکننده مواد خام ارزان و مصرف‌کننده کالاهای ساخته‌شده گران باقی بماند.

در اقتصاد ایران، این مفهوم را می‌توان در وابستگی به درآمدهای نفتی و دشواری در بومی‌سازی صنایع پیشرفته دید. وقتی ساختار تولید به‌گونه‌ای باشد که برای قطعات صنعتی یا حتی کالاهای اساسی مدام به واردات وابسته باشیم، نوسانات قیمت جهانی و تصمیمات سیاسی قدرت‌ها مستقیماً روی قدرت خرید مردم و قیمت سفره‌شان اثر می‌گذارد. استعمار نو با ایجاد مانع در مسیر استقلال صنعتی، باعث می‌شود بخش بزرگی از ارزش منابع ملی ما به جیب شرکت‌های خارجی برود و تورم ناشی از وابستگی، داراییِ ایرانی‌ها را همواره در معرض خطر قرار دهد.