نظام برتون وودز

برتون وودز توافقی تاریخی بود که در اواخر جنگ جهانی دوم شکل گرفت تا به آشفتگی بازارهای مالی پایان دهد. در این سیستم، قیمت هر اونس طلا روی ۳۵ دلار ثابت شد و کشورهای دیگر پذیرفتند ارزش پول خود را نسبت به دلار تنظیم کنند. این یعنی دلار عملاً جایگزین طلا در معاملات جهانی شد و پایه‌ای برای نظم اقتصادی جدید ریخت که هنوز هم بسیاری از قواعد آن، مثل فعالیت بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، از همان‌جا ریشه می‌گیرد.

برای ما در ایران، اهمیت برتون وودز در «پادشاهی دلار» نهفته است. وقتی این نظام در دهه ۵۰ شمسی فروپاشید و دلار دیگر با طلا پشتیبانی نشد، عصر ارزهای بدون پشتوانه آغاز شد. از آن زمان، هر نوسانی در سیاست‌های پولی آمریکا مستقیماً روی قدرت خرید ریال اثر می‌گذارد. در واقع، وابستگی امروزِ قیمت مرغ، مسکن و موبایل در بازار تهران به نرخ دلار، میراثی است که از زمان تثبیت دلار به عنوان قطب‌نمای اقتصاد در پیمان برتون وودز به جا مانده است.