اثر اولیورا-تانزی

این اثر توضیح می‌دهد که چطور تورم بالا مثل یک موریانه به جان بودجه دولت می‌افتد. وقتی فاصله زمانی بین محاسبه درآمد و پرداخت مالیات زیاد باشد، پولی که در نهایت به خزانه می‌رسد، به دلیل افت ارزش ریال، قدرت خرید بسیار کمتری نسبت به زمان محاسبه دارد. در واقع، دولت مالیات را با قیمت‌های قدیمی محاسبه می‌کند اما وقتی آن را دریافت می‌کند، قیمت‌ها در بازار جهش کرده‌اند و آن پول دیگر زخم‌های بودجه را دوا نمی‌کند.

در اقتصاد ایران که تورم‌های دورقمی ماندگار داریم، این پدیده باعث می‌شود دولت همواره با کسری بودجه مواجه بماند. برای مثال، اگر مالیات یک شرکت بر اساس سود سال گذشته محاسبه شود اما در اواسط سال بعد وصول گردد، آن مبلغ دیگر نمی‌تواند هزینه‌های جاری دولت را پوشش دهد. نتیجه این می‌شود که دولت برای جبران این شکاف، ناچار به استقراض از بانک مرکزی یا روش‌های تورم‌زای دیگر می‌شود؛ چرخه‌ای باطل که در نهایت با گران‌تر شدن کالاها، مستقیماً از جیب مردم هزینه می‌شود.