کسری بودجه
همچنین: کسری مالی
کسری بودجه در سادهترین تعریف یعنی دخلِ دولت با خرجش نمیخواند. تصور کنید خانوادهای ماهانه ۲۰ میلیون تومان درآمد دارد اما برای اجاره، غذا و هزینههایش ۲۵ میلیون تومان خرج میکند؛ آن ۵ میلیون تومانِ اضافه، همان کسری است. دولتها هم وقتی هزینههای سنگینی مثل حقوق کارمندان، یارانهها و پروژههای عمرانی دارند اما نمیتوانند از طریق مالیات یا فروش منابع به همان اندازه درآمد کسب کنند، دچار این ناترازی میشوند.
در اقتصاد ایران، کسری بودجه فقط یک عدد در لایحههای دولتی نیست، بلکه موتور اصلی تورم است. وقتی دولت پول کم میآورد و نمیتواند آن را از راههای سالم جبران کند، به روشهایی مثل قرض گرفتن از بانک مرکزی یا بانکهای تجاری رو میآورد. این کار باعث تزریق پولِ بدون پشتوانه به جامعه میشود؛ یعنی پولِ بیشتری دنبال کالاهای محدود میدود و در نتیجه قیمتِ همه چیز، از گوشت و مرغ گرفته تا مسکن و خودرو، بالا میرود. در واقع، کسری بودجه مالیاتِ پنهانی است که بهصورت تورم از جیب تمام مردم برداشت میشود.
چرا الان مهم است
تازهکسری بودجه این روزها با گره خوردنِ معیشت به درآمدهای نفتی دوباره داغ شده است؛ وقتی افزایشِ اعتبار کالابرگها معطلِ پول نفت میماند یا ناترازیِ عمیقِ صندوقهای بازنشستگی به بنبست میرسد، دولت مجبور میشود شکافِ بین دخل و خرجش را با روشهایی پر کند که مستقیم روی تورم و ارزشِ داراییهای مردم اثر میگذارد.
آخرین اخبار با این مفهوم
چرا کاهش تورم ماهانه به معنای پایان گرانی نیست؟
تورم مزمن و کسری بودجه همچنان معیشت مردم را تهدید میکند و کاهشهای مقطعی تورم، پایدار نیست.
۱۳ مرداد ۱۴۰۵
نسخه تاجگردون برای مهار تورم: جایگزینی استقراض از بانک مرکزی با ابزارهای غیرتورمی
تاجگردون با تأکید بر توقف استقراض از بانک مرکزی، راهکارهای غیرتورمی مانند اوراق بدهی و مولدسازی را برای تأمین کسری بودجه پیشنهاد داد.
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
آزمون بزرگ اقتصاد ایران: توافق خارجی یا اصلاحات ساختاری؟
گشایش خارجی بدون اصلاحات ساختاری، تنها چرخهی بیثباتی و تورم را در اقتصاد ایران تکرار میکند.
۱۱ مرداد ۱۴۰۵
چرا افزایش قیمت بنزین و ارز، اصلاحات اقتصادی نیست؟
افزایش قیمت بدون تغییر ساختار انحصاری، اصلاحات نیست؛ بلکه تنها تعدیل بودجهای با هزینه تورمی است.
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
سقوط اسپریت؛ چگونه مداخله دولت، بازار را به جای مصرفکننده قربانی کرد؟
مداخله دولت در ادغامهای بخش خصوصی، به جای حمایت از رقابت، منجر به ورشکستگی و ضرر مصرفکننده شد.
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
ادیسه اقتصادی خاویر میلی: آیا اصلاحات بانک مرکزی آرژانتین تورم را مهار میکند؟
خاویر میلی با اصلاحات ساختاری بانک مرکزی به دنبال مهار تورم آرژانتین است، اما چالشهای سیاسی و اقتصادی همچنان باقیاند.
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
پایان عصر چاپ پول در آرژانتین؛ خاویر میلی به دنبال مهار دائمی تورم
خاویر میلی با اصلاحات ساختاری در بانک مرکزی آرژانتین، چاپ پول برای جبران کسری بودجه را ممنوع میکند.
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
بنزین شهروندی؛ راهکار جایگزین برای پایان دادن به ناترازی انرژی و عدالت در توزیع یارانه
بنزین شهروندی با تخصیص سهمیه به افراد به جای خودرو، عدالت و کارایی را جایگزین یارانههای ناعادلانه میکند.
۹ مرداد ۱۴۰۵
چرا قیمتگذاری دولتی بحران انرژی ایران را حل نمیکند؟
قیمتگذاری دولتی انرژی در ایران شکستخورده است؛ راه نجات، اصلاح ساختار و واگذاری به بخش خصوصی است.
۹ مرداد ۱۴۰۵
نخستین عقبنشینی تورم پس از ۲۰ ماه؛ آیا کاهش قیمتها پایدار است؟
تورم نقطه به نقطه پس از ۲۰ ماه رشد، به ۸۷.۹ درصد کاهش یافت، اما پایداری آن به دلیل ریسکهای سیاسی شکننده است.
۷ مرداد ۱۴۰۵
چرا تورم معدن از کنترل خارج شده است؟ تحلیل فشارهای کلان بر تولید
تورم بالای معدن بازتابی از فشارهای کلان اقتصادی، تحریمها و افزایش هزینههای تولید در زنجیره معدنی است.
۶ مرداد ۱۴۰۵
چرا تورم ایران به چرخه معیوب «حفظ ارزش» تبدیل شده است؟
تورم ایران حاصل چرخه معیوب شوکهای خارجی و ناترازیهای داخلی است که اقتصاد را از خلق ارزش به حفظ ارزش کشانده است.
۶ مرداد ۱۴۰۵
سایه دیپلماسی بر تورم؛ چرا کاهش قیمتها پایدار نیست؟
کاهش تورم ماهانه تیرماه ناشی از آرامش سیاسی موقت است، اما رشد نقدینگی و تورم خدمات، پایداری آن را تهدید میکند.
۶ مرداد ۱۴۰۵
فرسایش بودجه؛ چگونه تورم موتور توسعه ایران را از کار میاندازد؟
تورم با بلعیدن قدرت خرید بودجه، پروژههای توسعه را نیمهتمام گذاشته و با افزایش بدهی دولت، اقتصاد را در رکود گرفتار میکند.
۶ مرداد ۱۴۰۵
چرا سیاستهای اقتصادی مشابه در کشورهای مختلف نتایج متفاوتی دارند؟
موفقیت سیاستهای اقتصادی نه در برنامهها، بلکه در توان اجرایی و ثبات نهادی دولتها نهفته است.
۵ مرداد ۱۴۰۵
چرا صندوق نفت نروژ ثروتساز شد و صندوق توسعه ملی ایران به قلک دولت بدل گشت؟
تفاوت در حکمرانی؛ نروژ نفت را سرمایه بیننسلی کرد، اما ایران آن را صرف هزینههای جاری دولت کرد.
۵ مرداد ۱۴۰۵
دستور دولت برای تسویه فوری مطالبات فروشگاههای کالابرگ
دولت با تغییر منبع تأمین مالی، مشکل تأخیر در پرداخت مطالبات فروشگاههای کالابرگ را حل کرد.
۵ مرداد ۱۴۰۵
سقوط تحقق درآمدهای مالیاتی؛ چرا جیب دولت در بهار ۱۴۰۵ خالی ماند؟
تحقق درآمدهای مالیاتی به زیر ۵۰ درصد رسید؛ ناترازی انرژی و قیمتگذاری دستوری عامل اصلی این کسری است.
۴ مرداد ۱۴۰۵
مالیات نااطمینانی؛ چرا ابهام سیاسی رشد اقتصادی ایران را فرسوده میکند؟
نااطمینانی سیاسی با تحمیل «مالیات نااطمینانی» بر اقتصاد، رشد و سرمایهگذاری را بیش از خود بحران فرسوده میکند.
۴ مرداد ۱۴۰۵
چرا تعرفههای ترامپ حتی با تغییر دولتها در آمریکا ماندگار شدهاند؟
تعرفههای تجاری آمریکا به دلیل درآمدهای کلان بودجهای، به ابزاری دائمی تبدیل شدهاند که حتی دولتهای بعدی نیز حذفشان نمیکنند.
۴ مرداد ۱۴۰۵