پایه پولی
پایه پولی در واقع همان «پولِ خام» یا خروجیِ مستقیمِ چاپخانه بانک مرکزی است. وقتی دولت برای جبران کسری بودجه خود از بانک مرکزی قرض می‌گیرد یا بانک مرکزی دلار‌های نفتی را از دولت می‌خرد و در ازای آن ریال به بازار تزریق می‌کند، پایه پولی رشد می‌کند. این پول چون پایه و اساسِ خلق پول‌های بعدی توسط بانک‌ها در قالب وام است، به آن پول پرقدرت می‌گویند. در اقتصاد ایران، رشد پایه پولی پیوند مستقیمی با سفره مردم دارد. برای مثال، وقتی بانک مرکزی برای جبران ناترازی بانک‌ها یا تامین مالی طرح‌های دولتی مثل مسکن مهر پول خلق می‌کند، این نقدینگیِ جدید با فاصله‌ای کوتاه به بازارهای مختلف می‌ریزد و باعث گران شدن کالاها و خدمات می‌شود. در حقیقت، هر چقدر این عدد بدون رشد تولید بزرگ‌تر شود، قدرت خریدِ پولی که در حساب بانکی یا جیب شماست، کمتر خواهد شد.
چرا الان مهم است
تازهبا افزایش فشارهای جنگی و نیاز دولت به حمایت از بنگاه‌های آسیب‌دیده، نگرانی از چاپ پول و رشد پایه پولی برای جبران کسری‌ها دوچندان شده است. در حالی که بانک مرکزی با مداخله ارزی سعی در مهار دلار دارد، کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون کنترل هسته سخت نقدینگی، یعنی همان پول پرقدرت، خطر ماندگاری تورم و بازگشت شتاب قیمت‌ها همچنان دارایی شهروندان را تهدید می‌کند.
آخرین اخبار با این مفهوم
چالش‌های اجرایی بسته حمایتی دولت برای بنگاه‌های آسیب‌دیده از جنگ
بسته حمایتی دولت برای بنگاه‌های آسیب‌دیده از جنگ با چالش‌های تامین مالی و فیلترهای بانکی روبروست.
۱۸ مهر ۱۴۰۵
چرا تورم در ایران ماندگار است؟ تحلیل سکون تورمی و راهکارهای مهار آن
تورم در ایران به دلیل سازوکارهای ساختاری و انتظارات تورمی، ماندگار شده و نیازمند اصلاحات هماهنگ پولی و مالی است.
۱۷ مهر ۱۴۰۵
ترمز نقدینگی در شرایط جنگی؛ آیا ایران از ابرتورم عبور می‌کند؟
کاهش رشد نقدینگی با سیاست‌های انقباضی، تنها سد فعلی ایران در برابر ورود به مارپیچ ابرتورمی در شرایط جنگی است.
۱۵ مهر ۱۴۰۵
توقف شتاب رشد دلار با مداخله ارزی بانک مرکزی
مداخله بانک مرکزی و عرضه دلار سهمیه‌ای، مانع از ورود دلار به سطوح قیمتی جدید شد.
۱۳ مهر ۱۴۰۵
درس‌های هزلیت برای اقتصاد ایران؛ چرا نسخه‌های پساجنگ شکست می‌خورند؟
سیاست‌های پولی و بانکی فعلی برای بازسازی، تورم‌زا بوده و به جای رونق، نابرابری و ناترازی ایجاد می‌کند.
۱۳ مهر ۱۴۰۵
بحران تولید در خودروسازی؛ آیا تعهدات معوق به بن‌بست می‌رسد؟
افت تولید خودرو، کسری تجاری کشاورزی و افزایش هزینه‌های واردات، چالش‌های اصلی اقتصاد ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ هستند.
۱۳ مهر ۱۴۰۵
همتی: بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز قاطعانه وارد عمل می‌شود
بانک مرکزی با کاهش رشد نقدینگی، بر مدیریت قاطع بازار ارز و تقویت رشد اقتصادی تمرکز کرده است.
۱۳ مهر ۱۴۰۵
روایت تاریخی عبدالله مستوفی از فروپاشی قدرت خرید قِران در دوره قاجار
کشف معادن نقره در آمریکا و سیاست‌های پولی قاجار، تعادل ارزی ایران را برهم زد و قدرت خرید قِران را نابود کرد.
۱۱ مهر ۱۴۰۵
چرا یادگیری سطحی در حکمرانی اقتصادی ایران به بن‌بست رسیده است؟
برای حل بحران‌های اقتصادی، باید از یادگیری سطحی (کنترل قیمت) به یادگیری عمیق (اصلاح سیاست‌های پولی) عبور کرد.
۱۱ مهر ۱۴۰۵
چرا حکمرانی در ایران نیازمند یادگیری عمیق و تغییر چارچوب‌های ذهنی است؟
یادگیری عمیق در حکمرانی نیازمند بازنگری در فروض پایه اقتصادی و عبور از تحلیل‌های سطحی برای حل بحران‌هاست.
۱۰ مهر ۱۴۰۵
بسته سیاستی مهار تورم در شرایط جنگی؛ از انضباط پولی تا مدیریت انتظارات
مهار تورم در جنگ نیازمند انضباط پولی، جلوگیری از پولی‌سازی کسری بودجه و مدیریت هدفمند کالاهای اساسی است.
۱۰ مهر ۱۴۰۵
چرا بورس، دلار و طلا همزمان صعودی شدند؟ تحلیل رالی بازارهای دارایی
رشد همزمان بورس، دلار و طلا ناشی از انتظارات تورمی و تلاش سرمایه‌گذاران برای حفظ قدرت خرید است.
۷ مهر ۱۴۰۵
بازار سرمایه؛ پادزهر تورم یا کاتالیزور سفته‌بازی؟
بازار سرمایه با هدایت نقدینگی به تولید و تامین مالی غیرتورمی دولت، می‌تواند به مهار تورم کمک کند.
۷ مهر ۱۴۰۵
چرا دلار از سد ۲۴۰ هزار تومان گذشت؟ تحلیل سه عامل اصلی رشد
کاهش انتظارات برای توافق دیپلماتیک و فشارهای اقتصادی، دلار را به کانال ۲۴۳ هزار تومان رساند.
۶ مهر ۱۴۰۵
چگونه کسری بودجه دولت در ترازنامه بانک‌ها پنهان می‌شود؟
کسری بودجه دولت با انتقال به ترازنامه بانک‌ها، ناترازی بانکی و در نهایت تورم را تشدید می‌کند.
۴ مهر ۱۴۰۵
فرمول تورم ایران؛ چرا اصلاحات ساختاری بدون هماهنگی مالی و پولی شکست می‌خورد؟
تورم ایران پدیده‌ای ساختاری و چندعلتی است که تنها با هماهنگی سیاست‌های مالی، پولی و ارزی قابل مهار است.
۱ مهر ۱۴۰۵
گذار از سود حسابداری به سلامت ساختاری؛ الگوی جدید نظارت بر بانک‌ها
نظارت بانکی باید از سود حسابداری به سمت شاخص‌های ترکیبی سلامت (سرمایه، نقدینگی و کیفیت دارایی) تغییر جهت دهد.
۳۰ شهریور ۱۴۰۵
تحلیل جامع چشم‌انداز اقتصاد ایران: از ناترازی بودجه تا واقعیت‌های بازار سرمایه
تحلیل جامع روندهای کلان اقتصادی ایران، از ناترازی بودجه و تورم تا واقعیت‌های بازار سرمایه و ارز.
۲۷ شهریور ۱۴۰۵
تنگه هرمز؛ اهرمی ژئواکونومیک با تاریخ مصرف محدود برای ایران
تنگه هرمز اهرمی قدرتمند اما با تاریخ مصرف محدود است که باید پیش از فرسایش، به دستاورد اقتصادی پایدار تبدیل شود.
۲۴ شهریور ۱۴۰۵
سودهای موهوم بانکی؛ چگونه ناترازی به تورم تبدیل می‌شود؟
شناسایی سودهای موهوم در بانک‌ها، ناترازی را پنهان کرده و هزینه آن را در آینده به تورم تبدیل می‌کند.
۲۰ شهریور ۱۴۰۵