پایه پولی
پایه پولی در واقع همان «پولِ خام» یا خروجیِ مستقیمِ چاپخانه بانک مرکزی است. وقتی دولت برای جبران کسری بودجه خود از بانک مرکزی قرض میگیرد یا بانک مرکزی دلارهای نفتی را از دولت میخرد و در ازای آن ریال به بازار تزریق میکند، پایه پولی رشد میکند. این پول چون پایه و اساسِ خلق پولهای بعدی توسط بانکها در قالب وام است، به آن پول پرقدرت میگویند. در اقتصاد ایران، رشد پایه پولی پیوند مستقیمی با سفره مردم دارد. برای مثال، وقتی بانک مرکزی برای جبران ناترازی بانکها یا تامین مالی طرحهای دولتی مثل مسکن مهر پول خلق میکند، این نقدینگیِ جدید با فاصلهای کوتاه به بازارهای مختلف میریزد و باعث گران شدن کالاها و خدمات میشود. در حقیقت، هر چقدر این عدد بدون رشد تولید بزرگتر شود، قدرت خریدِ پولی که در حساب بانکی یا جیب شماست، کمتر خواهد شد.
چرا الان مهم است
تازهناترازی بودجه برای تامین کالابرگ و شکست در فروش اوراق، زنگ خطر چاپ پول را به صدا درآورده است. وقتی دولت برای پوشش هزینههایش به منابع بانک مرکزی یا ناترازی بانکها متوسل میشود، پایه پولی یا همان «پولِ داغ» رشد میکند. این روزها بحث بر سر این است که چطور این موتورِ تولید تورم، قدرت خرید یارانه و دستمزد شما را میبلعد.
آخرین اخبار با این مفهوم
نسخه تاجگردون برای مهار تورم: جایگزینی استقراض از بانک مرکزی با ابزارهای غیرتورمی
تاجگردون با تأکید بر توقف استقراض از بانک مرکزی، راهکارهای غیرتورمی مانند اوراق بدهی و مولدسازی را برای تأمین کسری بودجه پیشنهاد داد.
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
درسهای تاریخی از دام توسعه در دهه ۵۰؛ وقتی پول نفت، اقتصاد را فلج کرد
جهش درآمدهای نفتی در دهه ۵۰ به دلیل نادیده گرفتن ظرفیت جذب اقتصاد، به جای توسعه، تورم و بحران آفرید.
۹ مرداد ۱۴۰۵
سایه دیپلماسی بر تورم؛ چرا کاهش قیمتها پایدار نیست؟
کاهش تورم ماهانه تیرماه ناشی از آرامش سیاسی موقت است، اما رشد نقدینگی و تورم خدمات، پایداری آن را تهدید میکند.
۶ مرداد ۱۴۰۵
فرسایش بودجه؛ چگونه تورم موتور توسعه ایران را از کار میاندازد؟
تورم با بلعیدن قدرت خرید بودجه، پروژههای توسعه را نیمهتمام گذاشته و با افزایش بدهی دولت، اقتصاد را در رکود گرفتار میکند.
۶ مرداد ۱۴۰۵
جعبهابزار مهار تورم؛ آیا سیاستهای پولی برای درمان تورم ۹۰ درصدی کافی است؟
مهار تورم ۹۰ درصدی ایران نیازمند ترکیبی از اصلاحات پولی، انضباط بانکی و بهبود روابط خارجی است.
۴ مرداد ۱۴۰۵
شکاف بزرگ نرخ سود: چرا هزینه واقعی وام در ایران تا ۸۰ درصد رسیده است؟
سرکوب نرخ سود بانکی در شرایط تورمی، بازار اعتبار را به سمت نرخهای غیررسمی ۸۰ درصدی سوق داده است.
۲ مرداد ۱۴۰۵
چرا نرخ سود منفی، موتور تورم و ناترازی بانکی در ایران است؟
نرخ سود منفی ۳۰ درصدی، با دامن زدن به تورم و ناترازی بانکی، اقتصاد ایران را در چرخهای مخرب گرفتار کرده است.
۲ مرداد ۱۴۰۵
چرا تورم ایران به رژیم جدیدی وارد شده است؟ تحلیل ریشههای ماندگاری قیمتها
تورم ایران از یک پدیده پولی به یک بحران ساختاری ناشی از شوکهای عرضه و ناترازیهای بودجهای تبدیل شده است.
۲۹ تیر ۱۴۰۵
تغییر فاز تورم در ایران؛ چرا نقدینگی دیگر تنها عامل گرانی نیست؟
تورم ایران به دلیل کاهش تقاضای پول و افزایش سرعت گردش آن، وارد فاز جدید و خطرناکی شده است.
۲۴ تیر ۱۴۰۵
اقتصاد در مه؛ از خلأ آماری در ایران تا رقابتهای پر تنش در خلیج فارس
از خلأ آماری در ایران تا رقابتهای منطقهای و تورم آمریکا؛ بررسی چالشهای کلان اقتصادی در هفته جاری.
۲۴ تیر ۱۴۰۵
بازآرایی کانال اعتباری؛ چگونه اوراق گام ترمز تورم را میکشد؟
اصلاح مقررات اوراق گام؛ تلاشی برای تأمین مالی تولید بدون افزایش نقدینگی و تورم از طریق ابزارهای تعهدمحور.
۲۱ تیر ۱۴۰۵
چرا چاپ پول همیشه باعث تورم نمیشود؟ کالبدشکافی رابطه نقدینگی و قیمتها
تورم نتیجه مستقیم چاپ پول نیست؛ بلکه حاصل برخورد نقدینگی با بنبست تولید و انتظارات منفی مردم است.
۲۰ تیر ۱۴۰۵
خطای استراتژیک بانک مرکزی؛ چگونه کمبود اسکناس تابآوری اقتصاد ایران را تهدید میکند؟
کمبود شدید اسکناس در ایران نهتنها مانع قاچاق نشده، بلکه امنیت اقتصادی مردم را در برابر بحرانهای احتمالی و قطعی اینترنت به خطر انداخته است.
۱۹ تیر ۱۴۰۵
ریشهیابی تورم در ایران؛ آیا بانکهای خصوصی متهم واقعی هستند یا قربانی ساختار دستوری؟
تورم ریشه در کسری بودجه دولت و نرخ بهره دستوری دارد، نه ماهیت خصوصی بانکها.
۱۴ تیر ۱۴۰۵
چالش تأمین بودجه کالابرگ؛ آیا افزایش اعتبار به نفع معیشت است یا به ضرر تورم؟
اختلافنظر دولت و مجلس بر سر منابع مالی کالابرگ؛ خطر تورم در کمین یارانههای جدید بدون پشتوانه.
۱۴ تیر ۱۴۰۵
شکست حراج اوراق دولتی و سقوط آزاد طلا؛ واکاوی چالشهای بودجهای و فرصتهای انرژی
شکست حراج اوراق دولتی، سقوط بیسابقه قیمت جهانی طلا و واکاوی ظرفیتهای مغفول زغالسنگ در اقتصاد ایران.
۱۰ تیر ۱۴۰۵
چرا افزایش نرخ سود بدون اصلاحات بانکی، تورم ایران را مهار نمیکند؟
افزایش نرخ سود بدون اصلاح نظام بانکی و انضباط مالی دولت، تورم را مهار نمیکند و تنها هزینههای مالی را بالا میبرد.
۹ تیر ۱۴۰۵
چرا توزیع برابر یارانهها به ضرر فقرا تمام میشود؟
توزیع برابر یارانه بین همه دهکها، با ایجاد کسری بودجه و تورم، بیشترین ضربه را به معیشت اقشار کمدرآمد میزند.
۹ تیر ۱۴۰۵
تله تورمی کالابرگ: وقتی حمایت دولتی به ضرر فقرا تمام میشود
تامین مالی تورمزای کالابرگ از طریق چاپ پول، اثر حمایتی آن را خنثی کرده و به ضرر دهکهای پایین تمام میشود.
۹ تیر ۱۴۰۵
لزوم بازنگری در ابزارهای اقتصادی؛ آمادگی برای سیاستگذاری در دوران پساتحریم
سیاستگذاری اقتصادی در دوران پساتحریم نیازمند رها کردن ابزارهای دوران تحریم و بازگشت به قواعد علمی پولی و استقلال ارزی است.
۸ تیر ۱۴۰۵