عرضه موثر

عرضه موثر یعنی آن بخش از کالاها و خدماتی که واقعاً به ویترین مغازه‌ها یا پلتفرم‌های فروش رسیده و فروشنده آماده است در لحظه آن‌ها را با پول معاوضه کند. تفاوت بزرگی بین «توان تولید» و «عرضه موثر» وجود دارد؛ ممکن است کارخانه‌ای هزاران دستگاه کالا در انبار داشته باشد، اما به امید گران‌تر شدن یا به دلیل مشکلات سیستمی، آن‌ها را وارد بازار نکند. در این حالت، با وجود فراوانی کالا در انبار، عرضه موثر پایین است و قیمت‌ها در بازار به دلیل کمیاب بودن کالا بالا می‌روند.

در زندگی روزمره ما در ایران، این مفهوم را می‌توان در بازار خودرو یا ارز به وضوح دید. وقتی سایپا یا ایران‌خودرو هزاران ماشین ناقص در پارکینگ دارند، این خودروها عرضه موثر محسوب نمی‌شوند و تاثیری در کاهش قیمت بازار ندارند؛ تنها زمانی که فاکتور شده و به دست مشتری می‌رسند، عرضه موثر شکل می‌گیرد. همچنین در بازار ارز، ممکن است صادرکنندگان میلیاردها دلار ارز داشته باشند، اما تا زمانی که آن را در سامانه نیما یا بازار متشکل عرضه نکنند، عرضه موثر دلار کم می‌ماند و قیمت‌ها در بازار آزاد صعودی می‌شود. بنابراین، برای کنترل تورم، دولت‌ها باید به جای تمرکز صرف بر آمار تولید، موانع عرضه موثر را برطرف کنند.