تمرکز ثروت

تمرکز ثروت زمانی رخ می‌دهد که انباشت دارایی‌ها شامل املاک، موجودی حساب‌های بانکی و مالکیت شرکت‌ها، به جای توزیع میان مردم، در دست عده‌ای محدود جمع شود. تفاوت اصلی آن با درآمد در این است که ثروت به ذخیره دارایی اشاره دارد که در طول زمان قدرت اقتصادی و سیاسی ایجاد می‌کند. وقتی ثروت متمرکز می‌شود، جریان سرمایه در اقتصاد از حالت مولد خارج شده و بیشتر به سمت دارایی‌های امن و غیرمولد حرکت می‌کند.

در اقتصاد ایران، این پدیده را می‌توان به‌وضوح در بازار مسکن مشاهده کرد؛ جایی که بخش بزرگی از خانه‌های خالی یا زمین‌های مرغوب در اختیار مالکان بزرگ یا نهادهای خاص است. این تمرکز باعث می‌شود قیمت مسکن از توان خرید طبقه متوسط خارج شود، چون عرضه و قیمت‌گذاری عملاً در کنترل گروهی محدود قرار می‌گیرد. در واقع، تمرکز ثروت باعث می‌شود رقابت برای خرید دارایی‌های ضروری بین مردم عادی و سرمایه‌داران بزرگ نابرابر شود.

علاوه بر این، تمرکز ثروت روی سیستم بانکی نیز اثر می‌گذارد. وقتی بخش عمده سپرده‌ها متعلق به افراد معدودی باشد، بانک‌ها تمایل دارند تسهیلات کلان را هم به همان افراد یا شرکت‌های وابسته به آن‌ها بدهند. این سازوکار باعث می‌شود سرمایه‌ای که باید صرف راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک و اشتغال‌زایی برای جوانان شود، دوباره به چرخه دارایی‌های بزرگ بازگردد و فرصت رشد اقتصادی از بدنه جامعه گرفته شود.