منابع مشترک

منابع مشترک دارایی‌هایی هستند که کسی را نمی‌توان به‌راحتی از مصرفشان منع کرد، اما برخلاف کالاهای عمومی، مقدارشان محدود است. یعنی هر چقدر یک نفر بیشتر از آن‌ها برداشت کند، برای بقیه کمتر باقی می‌ماند. این منابع نه کاملاً خصوصی هستند که صاحب مشخصی بالای سرشان باشد و نه بی‌نهایت در دسترس‌اند؛ به همین خاطر همیشه در خطر «استفاده بیش از حد» و نابودی قرار دارند چون هر کسی می‌خواهد پیش از دیگران سهم خود را بردارد.

در اقتصاد ایران، بحران آب و فرونشست زمین دقیقاً نتیجه مدیریت نادرست همین منابع است. وقتی کشاورزان در یک دشت برای برداشت بیشتر از سفره‌های زیرزمینی مسابقه می‌دهند، شاید در کوتاه‌مدت سود کنند، اما در میان‌مدت با خشک شدن چاه‌ها، ارزش زمین‌هایشان از بین می‌رود و کل منطقه با فقر روبرو می‌شود. همین اتفاق در صید بی‌رویه ماهی در شمال و جنوب کشور هم رخ می‌دهد که در نهایت باعث گران شدن سفره مردم و از بین رفتن شغل صیادان بومی شده است.