اثرات ثانویه
اثرات ثانویه یعنی واکنش زنجیرهای اقتصاد به یک شوک قیمتی اولیه. تصور کنید قیمت بنزین یا نرخ دلار ناگهان جهش کند؛ این اثر اولیه است. اما ماجرا اینجا تمام نمیشود. وقتی راننده تاکسی، صاحب رستوران و تولیدکننده قطعات خودرو هم قیمتهایشان را بالا میبرند تا قدرت خریدشان کم نشود، ما با اثرات ثانویه روبرو هستیم. در واقع این اثر نشاندهنده سرایت گرانی از یک بخش به تمام زوایای زندگی مردم است. در اقتصاد ایران، این پدیده معمولاً با نوسانات دلار شروع میشود. وقتی دلار گران میشود، حتی فروشندهای که کالایش هیچ ربطی به واردات ندارد، قیمت را بالا میبرد چون انتظار دارد در آینده همهچیز گران شود. این رفتار باعث میشود تورم نه فقط یک بار، بلکه در چندین موج پیاپی به جیب شما فشار بیاورد. اگر دولت نتواند این انتظارات را کنترل کند، افزایش قیمتها به یک چرخه بیپایان تبدیل میشود که در آن قدرت خرید مردم مدام تحلیل میرود.
چرا الان مهم است
تازهنوسان قیمت انرژی در جهان و نرخ ارز در ایران، جرقهی اول تورم است؛ اما آنچه این روزها «اثرات ثانویه» را مهم کرده، سرایتِ این گرانی به دستمزدها و خدمات است. وقتی هزینهی تولید بالا بماند، مارپیچی شکل میگیرد که حتی با فروکش کردنِ شوک اولیه، قیمتها پایین نمیآیند؛ وضعیتی که معیشتِ ایرانیان را در برابر موجهای بعدی تورم آسیبپذیرتر کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
هشدار بانک مرکزی اروپا: تداوم قیمت نفت، نرخ بهره را بالا میبرد
بانک مرکزی اروپا برای مهار تورم ناشی از قیمت بالای نفت، احتمال افزایش مجدد نرخ بهره را مطرح کرد.
۲۲ شهریور ۱۴۰۵