شوک عرضه

شوک عرضه یعنی وقتی یک‌باره و بدون پیش‌بینی، توانِ تولید یا عرضه یک کالا در اقتصاد ضربه می‌خورد. این اتفاق برخلاف نوسانات عادی بازار، مثل یک سکته در مسیر تولید عمل می‌کند؛ در این حالت یا مواد اولیه به دست کارخانه نمی‌رسد، یا هزینه تولید آن‌قدر بالا می‌رود که دیگر برای تولیدکننده صرف نمی‌کند کالا را با قیمت قبلی بفروشد. در واقع، در این وضعیت مشکل از سمت خریدار و تقاضا نیست، بلکه مانعی بزرگ و ناگهانی جلوی فروشنده سبز شده است.

در اقتصاد ایران، ما مدام با شوک‌های عرضه دست‌وپنجه نرم می‌کنیم. برای مثال، وقتی به دلیل ناترازی انرژی، برق صنایع در تابستان یا گاز کارخانه‌های سیمان و فولاد در زمستان قطع می‌شود، یک شوک عرضه رخ می‌دهد. نتیجه این است که موجودی این کالاها در بازار ناگهان کم شده و قیمتشان پرواز می‌کند. این گرانی زنجیروار به بخش‌های دیگر مثل مسکن منتقل می‌شود و در نهایت باعث تورمی می‌شود که کنترل آن از دست مصرف‌کننده خارج است.

این شوک‌ها مستقیماً روی قدرت خرید شما اثر می‌گذارند؛ چون باعث می‌شوند حتی اگر پولِ مازادی در بازار نباشد، قیمت‌ها به دلیل «کمیابی» یا «گرانی تولید» بالا بروند. وقتی هزینه واردات قطعات به دلیل جهش نرخ دلار یا تحریم ناگهان دو برابر می‌شود، این یک شوک عرضه است که باعث می‌شود قیمت خودرو یا لوازم خانگی جهش کند و شما مجبور شوید برای همان کیفیت قبلی، هزینه بسیار بیشتری بپردازید.