نهادهای فراگیر
نهادهای فراگیر یعنی قوانینی که زمین بازی را برای همه صاف میکنند. در چنین فضایی، فرقی نمیکند شما فرزند چه کسی باشید یا به چه جناحی وصل باشید؛ اگر ایده یا مهارتی دارید، میتوانید کسبوکار راه بیندازید و مطمئن باشید که کسی اموالتان را بهزور نمیگیرد. این نهادها با ایجاد امنیتِ مالکیت و شفافیت، انگیزه میدهند تا مردم به جای واسطهگری، به فکر تولید و نوآوری باشند. در اقتصاد ایران، وقتی از سختیِ گرفتن مجوزهای کسبوکار یا رانتهای خاص در واردات کالا صحبت میکنیم، در واقع با نبودِ نهادهای فراگیر دستوپنجه نرم میکنیم. اگر سیستم فراگیر باشد، سودِ بورس یا بازار مسکن بر اساس تحلیل و تلاش است، نه اطلاعات نهانیِ عدهای خاص. وقتی نهادها فراگیر شوند، سرمایهگذار داخلی به جای فرار دادن پولش به خارج از کشور، آن را در تولید داخلی میریزد، چون میداند قانون از حقِ او دفاع میکند.
چرا الان مهم است
تازهثروتِ نفتی و منابعِ طبیعیِ ایران سالهاست که نتوانسته رفاهِ پایداری بسازد. بحثهای اخیر نشان میدهد که مشکل در «قواعدِ بازی» است؛ یعنی همان نهادهای فراگیری که باید اجازه دهند هر ایرانی، بدونِ رانت و پارتی، بتواند از استعدادش پول بسازد. درکِ این مفهوم برای فهمیدنِ اینکه چرا سفرهٔ ما با قیمتِ نفت بزرگ نمیشود، حیاتی است.
آخرین اخبار با این مفهوم
چرا منابع طبیعی برای توسعه ایران کافی نیست؟ نقش حیاتی قواعد بازی
توسعه اقتصادی ایران بیش از منابع طبیعی، به اصلاح نهادها و قواعد بازی وابسته است.
۲۸ تیر ۱۴۰۵