خدمات غیرقابل تجارت

در اقتصاد، کالاها و خدمات به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: یا مثل موبایل و بنزین قابل جابه‌جایی بین کشورها هستند، یا مثل خدماتِ یک رستوران در تهران یا ویزیت پزشک، «غیرقابل تجارت» محسوب می‌شوند. این خدمات را نمی‌توان بسته‌بندی کرد و به کشور دیگری فرستاد؛ بنابراین مشتری باید شخصاً در محل حضور داشته باشد تا از آن استفاده کند. بخش بزرگی از اقتصاد ایران، از حمل‌ونقل و آموزش گرفته تا تعمیرات ساختمان و خدمات بانکی، در این دسته قرار می‌گیرند.

اهمیت این خدمات در زندگی ما زمانی روشن می‌شود که قیمت دلار جهش می‌کند. وقتی ارز گران می‌شود، قیمت گوشی موبایل (کالای قابل تجارت) بلافاصله بالا می‌رود، اما قیمت کوتاهی مو یا کرایه تاکسی (خدمات غیرقابل تجارت) با تأخیر و متناسب با رشد هزینه‌های زندگی در داخل تغییر می‌کند. در واقع، درآمدِ ارائه‌دهندگان این خدمات مستقیماً به قدرت خرید مردمِ همان منطقه بستگی دارد، نه قیمت‌های جهانی. به همین دلیل در زمان رکود اقتصادی در ایران، فشار روی این مشاغل بیشتر است، چون برخلاف صادرکنندگان، راهی برای جذب درآمد ارزی ندارند.