ناترازی بودجه
ناترازی بودجه زمانی اتفاق میافتد که دولت در مدیریت دخل و خرجش به بنبست میخورد؛ یعنی پولی که از مسیرهای پایدار مثل مالیات یا فروش نفت به دست میآورد، برای پوشش هزینههای سنگینی مثل حقوق کارمندان، صندوقهای بازنشستگی و یارانهها کافی نیست. در این وضعیت، دولت روی کاغذ بودجه را تراز نشان میدهد، اما در واقعیت با چالهای بزرگ روبهروست که برای پر کردن آن مجبور میشود دست به دامن روشهای تورمزا شود.
این ناترازی مستقیماً به جیب مردم و قیمت کالاها وصل است. وقتی دولت برای جبران کسری خود از بانک مرکزی یا بانکهای دیگر قرض میگیرد، نقدینگی در جامعه به شکلی غیرطبیعی رشد میکند. برای مثال، اگر دولت نتواند نفت کافی بفروشد اما هزینههایش را کاهش ندهد، این شکاف به شکل تورم به سفرهها منتقل میشود. در واقع، ناترازی بودجه مالیات پنهانی است که به دلیل ناتوانی دولت در هماهنگ کردن درآمد و هزینهاش، از قدرت خرید مردم کسر میشود.
چرا الان مهم است
تازهناترازی بودجه این روزها با بحث افزایش اعتبار کالابرگ و چالش تأمین منابع آن داغ شده است. وقتی دولت برای هزینههای رفاهی یا سیاسی با کمبود درآمد پایدار روبروست، فشار بر صندوق توسعه ملی یا چاپ پول زیاد میشود. این ناترازی مستقیماً با سفره مردم گره خورده؛ چرا که جبرانِ بدونِ پشتوانهٔ این خلاء، تورمی میسازد که نتیجهاش حذف تدریجی اقلامی مثل گوشت از سبد مصرفی خانوادههاست.
آخرین اخبار با این مفهوم

کاهش نابرابری در ایران؛ نشانهای از فقر عمومی یا بهبود رفاه؟
کاهش نابرابری در ایران نه به معنای بهبود رفاه، بلکه نتیجه کاهش درآمد عمومی و فقیرتر شدن خانوارهاست.
۱۵ مهر ۱۴۰۵
وعده همتی برای افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ؛ مشروط به تامین منابع مالی
همتی از بررسی افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ برای ۴۴ میلیون نفر خبر داد که مشروط به تامین منابع مالی است.
۱۰ مهر ۱۴۰۵
هشدار اطلاعات: بودجه کشور تابِ هزینههای سیاسی را ندارد
کسری بودجه شدید و رکود، دولت را ملزم به اولویتبندی مخارج و پرهیز از تنشهای سیاسی کرده است.
۶ مهر ۱۴۰۵
تصویب کلیات طرح افزایش اعتبار کالابرگ؛ دولت به دنبال منابع پایدار بدون تورم
دولت کلیات افزایش اعتبار کالابرگ را با تأکید بر تأمین مالی از محل حذف یارانههای پردرآمد و انضباط مالی تصویب کرد.
۳۰ شهریور ۱۴۰۵
سقوط مصرف گوشت قرمز؛ تغییر ذائقه یا اجبار اقتصادی؟
کاهش شدید مصرف گوشت قرمز در ایران نه تغییر ذائقه، بلکه نتیجه مستقیم تورم و کاهش درآمد خانوار است.
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
صندوق توسعه ملی؛ از قلک نفتی تا موتور ثروتآفرینی ملی
صندوق توسعه ملی باید از نقش تأمینکننده کسری بودجه دولت به یک سرمایهگذار راهبردی برای خلق ثروت بیننسلی تغییر مسیر دهد.
۲۷ شهریور ۱۴۰۵
تأسیس اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین؛ تلاشی برای خروج از ناترازیهای مرکب
اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین با هدف ارائه راهحلهای علمی برای ناترازیهای ساختاری اقتصاد ایران تأسیس شد.
۲۸ مرداد ۱۴۰۵
تحلیل استراتژی بانک مرکزی برای مهار نوسانات ارزی در سایه محاصره دریایی
بانک مرکزی با مداخله فعال در بازار ارز، تلاش میکند اثرات شوکهای ژئوپلیتیک و محاصره دریایی را کنترل کند.
۲۵ مرداد ۱۴۰۵
چرا اقتصاد ایران نباید به ایستگاه ابرتورم برسد؟
ابرتورم نتیجه انباشت تصمیمهای نادرست و تعویق اصلاحات است؛ نه یک حادثه ناگهانی.
۲۴ مرداد ۱۴۰۵
چرا تورم ایران تغییر ماهیت داده است؟ تحلیل ریشهها و محرکهای جهش قیمت
تورم ایران با تغییر رفتار بنگاهها و حساسیت به شوکها، نیازمند اصلاحات ساختاری فراتر از بودجهریزی است.
۲۰ مرداد ۱۴۰۵
تغییر کارکرد واردات خودرو: از تنظیم بازار تا تامین کسری بودجه دولت
واردات خودرو در سال ۱۴۰۵ بیش از تنظیم بازار، به ابزاری برای جبران کسری بودجه دولت تبدیل شده است.
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
چرا شوکهای هزینه عامل تورم ایران نیست؟/ ریشه اصلی در ناترازی مالی دولت است
تورمهای شدید ایران ناشی از ناترازیهای مالی دولت است، نه شوکهای عرضه؛ اصلاح ساختار مالی تنها راه مهار آن است.
۲۹ تیر ۱۴۰۵
صنعت ایران در دوراهی توافق؛ چرا نباید منتظر معجزه فوری در تولید بود؟
توافق سیاسی تنها یک محرک موقت است؛ جهش واقعی صنعت نیازمند اصلاحات ساختاری داخلی و حداقل سه سال زمان برای جذب سرمایه است.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵