سرمایه‌گذاری خارجی در ایران: موتور محرک یا تهدیدی برای تولید داخلی؟

اثر سرمایه‌گذاری خارجی به کیفیت نهادها و سیاستگذاری دولت بستگی دارد.

پرسش اصلی، چگونگی تبدیل سرمایه خارجی به ابزار افزایش بهره‌وری داخلی است.

دیدگاه مکملی معتقد است FDI حامل فناوری، دانش مدیریتی و دسترسی به بازارهاست.

سرریزهای مثبت FDI شامل انتقال تکنولوژی و ارتقای مهارت نیروی کار است.

افزایش بهره‌وری ناشی از FDI، انگیزه سرمایه‌گذاری داخلی را در کشورهایی مثل چین تقویت کرد.

دیدگاه جانشینی هشدار می‌دهد FDI ممکن است منابع محدود را از چنگ داخلی‌ها درآورد.

برتری مالی و برندی شرکت‌های خارجی می‌تواند باعث حذف بنگاه‌های داخلی شود.

بهره‌وری شرکت خارجی لزوماً به معنای رشد بهره‌وری کل اقتصاد ملی نیست.

سرمایه‌گذاری در بخش‌های استخراجی معمولاً پیوند ضعیفی با اقتصاد داخلی برقرار می‌کند.

بهره‌وری تعیین‌کننده نهایی است که آیا FDI مکمل سرمایه داخلی می‌شود یا جانشین آن.

مطالعات بین‌المللی نتایج متناقضی درباره اثر FDI بر سرمایه‌گذاری خصوصی نشان می‌دهند.

پژوهش‌ها در ایران نیز به دلیل تفاوت در روش‌ها، نتایج مثبتی و منفی متفاوتی دارند.

تعریف متغیر سرمایه‌گذاری در نتایج نهایی مطالعات اقتصادی بسیار تأثیرگذار است.

کیفیت نهادها، ظرفیت جذب و ساختار بخشی، عوامل اصلی تعدیل‌کننده اثر FDI هستند.

ایران به جذب هوشمندانه FDI در پروژه‌های مولد و فناورانه نیاز مبرم دارد.

توصیه می‌شود رویکرد گزینشی در بخش‌های صادرات‌محور و انتقال دانش فنی اتخاذ شود.

پاسخ به چگونگی جذب هوشمندانه، کلید بازسازی اقتصادی ایران در دوره پساجنگ است.