طرح پانزی

طرح پانزی نوعی کلاهبرداری است که در آن فرد یا مجموعه‌ای با وعده سودهای بسیار بالا، تضمینی و فراتر از عرف بازار، سرمایه مردم را جذب می‌کند. در این بازی، هیچ فعالیت اقتصادی، تولیدی یا تجاری واقعی پشت پرده نیست؛ کلاهبردار فقط پول را از نفرات جدید می‌گیرد و بخشی از آن را به عنوان سود به نفرات قدیمی‌تر می‌دهد تا اعتماد آن‌ها و دیگران را جلب کند. این ظاهر فریبنده باعث می‌شود افراد بیشتری وسوسه شوند و پول خود را به این سیستم بسپارند.

در اقتصاد ایران که تورم بالاست، تمایل برای کسب سودهای سریع زیاد است و همین موضوع مردم را به طعمه‌ای برای پانزی‌ها تبدیل می‌کند. از پروژه‌های صوری استخراج رمزارز و ربات‌های معامله‌گر گرفته تا پیش‌فروش خودرو یا طلا با قیمت‌های غیرمنطقی، همگی یک الگو دارند. برای مثال، وقتی یک شرکت وعده سود ماهانه ۲۰ درصدی می‌دهد، در حالی که هیچ کسب‌وکاری چنین بازدهی ثابتی ندارد، احتمالاً با یک طرح پانزی روبرو هستید که به محض کاهش ورودِ افراد جدید، فرو می‌پاشد و سرمایه‌گذاران مال‌باخته می‌شوند.