شوک عرضه
شوک عرضه یعنی وقتی یک‌باره و بدون پیش‌بینی، توانِ تولید یا عرضه یک کالا در اقتصاد ضربه می‌خورد. این اتفاق برخلاف نوسانات عادی بازار، مثل یک سکته در مسیر تولید عمل می‌کند؛ در این حالت یا مواد اولیه به دست کارخانه نمی‌رسد، یا هزینه تولید آن‌قدر بالا می‌رود که دیگر برای تولیدکننده صرف نمی‌کند کالا را با قیمت قبلی بفروشد. در واقع، در این وضعیت مشکل از سمت خریدار و تقاضا نیست، بلکه مانعی بزرگ و ناگهانی جلوی فروشنده سبز شده است.
در اقتصاد ایران، ما مدام با شوک‌های عرضه دست‌وپنجه نرم می‌کنیم. برای مثال، وقتی به دلیل ناترازی انرژی، برق صنایع در تابستان یا گاز کارخانه‌های سیمان و فولاد در زمستان قطع می‌شود، یک شوک عرضه رخ می‌دهد. نتیجه این است که موجودی این کالاها در بازار ناگهان کم شده و قیمتشان پرواز می‌کند. این گرانی زنجیروار به بخش‌های دیگر مثل مسکن منتقل می‌شود و در نهایت باعث تورمی می‌شود که کنترل آن از دست مصرف‌کننده خارج است.
این شوک‌ها مستقیماً روی قدرت خرید شما اثر می‌گذارند؛ چون باعث می‌شوند حتی اگر پولِ مازادی در بازار نباشد، قیمت‌ها به دلیل «کمیابی» یا «گرانی تولید» بالا بروند. وقتی هزینه واردات قطعات به دلیل جهش نرخ دلار یا تحریم ناگهان دو برابر می‌شود، این یک شوک عرضه است که باعث می‌شود قیمت خودرو یا لوازم خانگی جهش کند و شما مجبور شوید برای همان کیفیت قبلی، هزینه بسیار بیشتری بپردازید.
چرا الان مهم است
تازهسایه تنش‌های نظامی بر زیرساخت‌های انرژی و اختلال در مسیرهای هوایی، زنگ خطر «شوک عرضه» را در اقتصاد ایران به صدا درآورده است. وقتی تأمین کالا یا تولید انرژی با مانع روبه‌رو شود، قیمت‌ها نه به خاطر نقدینگی، بلکه به دلیل کمبود فیزیکی جهش می‌کنند؛ اتفاقی که با تهدید معیشت و زنجیره تأمین، پیش‌بینی‌های تورمی را در بازارها داغ کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
هشدار صندوق بین‌المللی پول: جنگ علیه ایران تورم جهانی را تا ۲۰۲۶ ماندگار می‌کند
جنگ علیه ایران با ایجاد شوک عرضه، تورم جهانی را تا سال ۲۰۲۶ در سطوح بالا تثبیت کرده است.
۱۴ مهر ۱۴۰۵
شوک جنگ به بازار انرژی: آیا کاهش مصرف نفت پایدار است؟
شوک عرضه انرژی ناشی از جنگ، جهان را به سمت تغییر ساختاری در سبد انرژی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی سوق می‌دهد.
۱۲ مهر ۱۴۰۵
جنگ آمریکا و ایران؛ فرسایش زیرساخت‌های انرژی و شوک‌های پنهان بازار
جنگ طولانی‌مدت آمریکا و ایران، با اختلال در گلوگاه‌های انرژی، هزینه‌های پنهان بازار جهانی را به‌شدت افزایش داده است.
۱۱ مهر ۱۴۰۵
هزینه ۵ میلیارد دلاری محاصره هوایی برای اقتصاد ایران؛ شوک به زنجیره تأمین و ارز
محاصره هوایی با افزایش ۱۲۰ درصدی هزینه‌های لجستیک، شوکی ۵ میلیارد دلاری به تولید و بازار ارز وارد می‌کند.
۹ مهر ۱۴۰۵
سبقت بازدهی گواهی‌های کالایی از دلار؛ قیر و خودرو پیشتاز بازار
گواهی‌های کالایی در بورس کالا با پیشی گرفتن از دلار، بازدهی خیره‌کننده‌ای در سال جاری ثبت کردند.
۳ مهر ۱۴۰۵
کاهش جزئی رشد نقدینگی؛ آیا موتور تورم خاموش می‌شود؟
کاهش اندک رشد نقدینگی برای مهار تورم کافی نیست؛ اقتصاد ایران نیازمند اصلاحات ساختاری و کاهش تنش‌های خارجی است.
۳۰ شهریور ۱۴۰۵
عقل سرد فدرال‌رزرو؛ آیا سیاست انقباضی آمریکا به رکود منجر می‌شود؟
فدرال‌رزرو با افزایش نرخ بهره به دنبال کنترل تورم است، اما ریسک رکود در صورت تداوم شوک انرژی وجود دارد.
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
بحران دیزل در آمریکا: چگونه قیمت سوخت امنیت غذایی و انتخابات را تهدید می‌کند؟
جهش قیمت دیزل در آمریکا، هزینه‌های کشاورزی را دوبرابر کرده و امنیت غذایی و نتایج انتخابات را تهدید می‌کند.
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
اقتصاد در سایه جنگ: راهبردهای تاب‌آوری در برابر شوک‌های ژئوپلیتیک
مدیریت اقتصاد در شرایط جنگی نیازمند چارچوب هماهنگ پولی و مالی برای حفظ تاب‌آوری و جلوگیری از تخریب ظرفیت‌های تولید است.
۲۴ شهریور ۱۴۰۵
هشدار بانک مرکزی اروپا: تداوم قیمت نفت، نرخ بهره را بالا می‌برد
بانک مرکزی اروپا برای مهار تورم ناشی از قیمت بالای نفت، احتمال افزایش مجدد نرخ بهره را مطرح کرد.
۲۲ شهریور ۱۴۰۵
هشدار بانک مرکزی انگلیس: درگیری‌های منطقه‌ای تورم را به سطوح نگران‌کننده می‌برد
شوک انرژی ناشی از درگیری‌های منطقه‌ای، بانک مرکزی انگلیس را مجبور به حفظ نرخ بهره بالا کرده است.
۱۷ شهریور ۱۴۰۵
تلاش اروپا برای وضع مالیات بر سودهای کلان شرکت‌های نفتی در بحبوحه جنگ
کشورهای اروپایی برای مقابله با بحران هزینه‌های زندگی، به دنبال وضع مالیات بر سودهای کلان شرکت‌های نفتی هستند.
۲ شهریور ۱۴۰۵
چرا کنترل نقدینگی برای مهار تورم ایران کافی نیست؟
تورم ایران ترکیبی از رشد نقدینگی و شوک‌های عرضه است؛ مهار آن نیازمند اصلاحات ساختاری در تولید و تجارت است.
۲۸ مرداد ۱۴۰۵
دوراهی مرگبار بانک‌های مرکزی: مهار تورم یا جلوگیری از رکود؟
بانک‌های مرکزی جهان در مواجهه با شوک انرژی، میان مهار تورم و جلوگیری از رکود گرفتار شده‌اند.
۲۷ مرداد ۱۴۰۵
بحران خشکسالی در اروپا؛ هزینه‌های سنگین اقلیمی برای اقتصاد قاره سبز
خشکسالی بی‌سابقه در اروپا با مختل کردن حمل‌ونقل و انرژی، خسارات اقتصادی سنگینی تا ۱۸۰ میلیارد یورو ایجاد کرده است.
۲۷ مرداد ۱۴۰۵
هشدار آرامکو: تنگه هرمز عامل بزرگ‌ترین شوک عرضه نفت در تاریخ جهان
هشدار مدیرعامل آرامکو درباره شوک بی‌سابقه عرضه نفت به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک در تنگه هرمز.
۱۳ مرداد ۱۴۰۵
چین؛ چگونه از بحران نفت هرمز به قدرت تعیین‌کننده بازار تبدیل شد؟
چین با مدیریت استراتژیک ذخایر و واردات، از شوک نفتی هرمز برای تثبیت جایگاه خود به‌عنوان بازیگر اصلی بازار استفاده کرد.
۳ مرداد ۱۴۰۵
بازگشت تورم جهانی: انرژی، تعرفه‌ها و هزینه‌های هوش مصنوعی اقتصاد را تهدید می‌کنند
ترکیب شوک انرژی، تعرفه‌های تجاری و هزینه‌های فناوری، امیدها به کاهش نرخ بهره جهانی را از بین برده است.
۲ مرداد ۱۴۰۵
هشدار اقتصاددانان: تورم ایران وارد فاز ماندگاری و فشارهای شدیدتر شده است
اقتصاددانان هشدار می‌دهند تورم ایران به دلیل شوک‌های عرضه و انتظارات تورمی، وارد فاز ماندگاری و فشارهای شدیدتر شده است.
۲۹ تیر ۱۴۰۵
چرا شوک‌های هزینه عامل تورم ایران نیست؟/ ریشه اصلی در ناترازی مالی دولت است
تورم‌های شدید ایران ناشی از ناترازی‌های مالی دولت است، نه شوک‌های عرضه؛ اصلاح ساختار مالی تنها راه مهار آن است.
۲۹ تیر ۱۴۰۵