راه سوم برای «بد مسکن‌ها»

چرا بازآفرینی شهری در ایران شکست خورد؟ راهکار جایگزین چیست؟

مسکن، ساختمان و زیرساختسیاستگذاری و اقتصاد کلان۱۳ شهریور ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

بازآفرینی شهری در ایران به دلیل مداخله دولتی و نادیده گرفتن فقر ساکنان، به جای بهبود، منجر به جابه‌جایی اجباری می‌شود.

چرا ساخت برج‌های نوساز برای ساکنان مناطق فقیرنشین، در نهایت به نفع آن‌ها تمام نمی‌شود و باعث جابه‌جایی پنهان آن‌ها می‌شود؟

پاسخ را از دستیار بپرس

نکات کلیدی خبر

۱
شکست بازآفرینی شهری در ایران ناشی از مداخله سنگین دولت و نادیده گرفتن مشارکت ساکنان است.
۲
نوسازی بافت‌های فرسوده به دلیل حاشیه سود پایین و بی‌رغبتی سازندگان، کند پیش می‌رود.
۳
پروژه‌های فعلی مانند انتقال ساکنان به برج‌ها، منجر به اعیان‌سازی و جابه‌جایی پنهان فقرا می‌شود.
۴
راهکار پیشنهادی، مدل «مسکن تدریجی» و بهسازی درجا با مشارکت ساکنان و حفظ مقیاس کم‌طبقه است.

چرا این خبر مهم است؟

این سیاست‌ها مستقیماً بر معیشت و محل سکونت میلیون‌ها نفر تأثیر می‌گذارد و در صورت تداوم، فقر را به نقاط جدید شهر منتقل می‌کند.

نکات پنهان خبر

مشکل اصلی «بدمسکنی» فقط کالبد خانه نیست، بلکه «فقر» است؛ نوسازی بدون در نظر گرفتن توان اقتصادی ساکنان، تنها باعث جابه‌جایی فقر به نقاط دیگر شهر می‌شود.

منتظر چه باید بود؟

باید پیگیری کرد که آیا سیاست‌گذاران شهری از مدل‌های «بهسازی درجا» استقبال می‌کنند یا همچنان بر پروژه‌های برج‌سازی اصرار دارند.

پژواک تاریخی

تجربه شکست‌خورده پروژه‌های دولتی مسکن‌سازی مانند مسکن مهر و پروژه محله سیروس که به جای بازآفرینی، منجر به تعلیق و آشفتگی اجتماعی شدند.

این خبر چگونه به شما اثر می‌گذارد؟

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

ساکنان بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی
خطر جابه‌جایی اجباری و از دست دادن پیوندهای اجتماعی به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه‌های سکونت در پروژه‌های جدید
سیاست‌گذاران شهری
نیاز به بازنگری در مدل‌های مداخله‌گرایانه و حرکت به سمت مدل‌های مشارکتی

مفاهیم اقتصادی این خبر

معنای هر مفهوم را در دانشنامه بخوانید
۱

مداخله سنگین دولت در بازآفرینی شهری، مشابه مسکن مهر، منجر به ناکامی این طرح شده است.

۲

نوسازی بافت‌های فرسوده به دلیل عدم مشارکت ساکنان و گسست پیوندهای اجتماعی با شکست مواجه شده است.

۳

سرمایه‌گذاران ساختمانی به دلیل حاشیه سود پایین و مشوق‌های غیرواقعی، رغبتی به ورود به بافت‌های فرسوده ندارند.

۴

ایده بازآفرینی شهری در دهه ۹۰ با مدل‌های دولتی و کارگزارمحور به انحراف کشیده شد.

۵

پروژه محله سیروس به عنوان نماد شکست بازآفرینی، پس از ۱۰ سال همچنان معلق و دچار آشفتگی است.

۶

سکونتگاه‌های غیررسمی با چالش مضاعف فقر و مسکن نامناسب روبرو هستند که آمار دقیقی از آن‌ها وجود ندارد.

۷

ساکنان سکونتگاه‌های غیررسمی شهروندان نامرئی هستند که سیاست‌های بازآفرینی سعی در رسمیت‌بخشی به آن‌ها دارد.

۸

طرح‌های جدید انتقال ساکنان به برج‌ها منجر به اعیان‌سازی و جابه‌جایی پنهان فقرا از محله‌هایشان می‌شود.

۹

هزینه‌های بالای نگهداری برج‌های جدید، ساکنان فقیر را مجبور به مهاجرت و ایجاد سکونتگاه‌های غیررسمی جدید می‌کند.

۱۰

راهکار پیشنهادی، مدل «مسکن تدریجی» و بهسازی درجا با مشارکت ساکنان و حفظ مقیاس کم‌طبقه است.

آمار کلیدی

۱۰ میلیون نفر
جمعیت ساکن در بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی
یک‌سوم
سهم نوسازی بافت‌های فرسوده از کل تولید مسکن سالانه

نهادهای کلیدی خبر

ابوالفضل مشکینی- عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و کارشناس برنامه‌ریزی شهری
محله سیروس- نمونه موردی شکست طرح بازآفرینی شهری
بازآفرینی شهری- سیاست کلان مورد نقد
دستیار هوشمند