سکونتگاه غیررسمی

سکونتگاه غیررسمی که در زبان عامیانه اغلب با نام «حاشیه‌نشینی» شناخته می‌شود، به محله‌هایی می‌گویند که خارج از چارچوب برنامه‌ریزی شهرداری و بدون پروانه ساخت بنا شده‌اند. در این مناطق، خانه‌ها معمولاً روی زمین‌های قولنامه‌ای یا مشاعی ساخته می‌شوند و به همین دلیل در نقشه‌های رسمی شهر هویت قانونی ندارند. این خانه‌ها اگرچه سرپناهی برای گروه‌های کم‌درآمد هستند، اما از نظر ایمنی و دسترسی به خدمات پایه در وضعیت بحرانی قرار دارند.

برای یک خریدار، معامله در این مناطق به معنای پذیرش ریسک بالای سرمایه است؛ چرا که به دلیل نداشتن سند تک‌برگ، ملک به‌سختی نقد می‌شود و همیشه سایه تخریب یا جریمه‌های سنگین کمیسیون ماده ۱۰۰ بر سر آن است. گسترش این مناطق در اطراف کلان‌شهرهایی مثل تهران و مشهد، نتیجه مستقیم جهش قیمت مسکن رسمی است؛ وقتی مردم توان خرید یا اجاره در مرکز شهر را ندارند، به این نواحی پناه می‌برند که باعث رشد نامتوازن شهر و فشار به شبکه فرسوده برق و آب می‌شود.