چرا نرخ بهره در ایران تورم را مهار نمی‌کند؟

پرسش اصلی: چرا ابزارهای سیاست پولی در مهار تورم ایران ناکام مانده‌اند؟

کارآیی سیاست پولی به کانال‌های انتقال مانند نرخ بهره وابسته است.

نرخ بهره تنها در صورت سلامت مالی نظام بانکی ابزاری موثر است.

ناترازی بانک‌ها باعث می‌شود افزایش نرخ بهره به جای انقباض، به استقراض بیشتر از بانک مرکزی منجر شود.

در دوره‌های وفور نفتی، رابطه نقدینگی و تورم به دلیل واردات تضعیف شده بود.

در شرایط عادی، رشد نقدینگی و تورم همبستگی بالایی دارند و ریشه آن ناترازی بانک‌هاست.

امروز کسری بودجه و ناترازی بانک‌ها منشأ اصلی رشد نقدینگی هستند.

اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ وارد تعادل تورمی جدید و بالاتری شده است.

تغییر انتظارات تورمی باعث کاهش سررسید سپرده‌ها و افزایش تقاضای تسهیلات شد.

شوک‌های ارزی و نفتی کیفیت دارایی‌های بانکی را به شدت کاهش داد.

واگرایی تورم و نقدینگی نشان‌دهنده نقش انتظارات و سرعت گردش پول است.

افزایش نرخ بهره در بانک ناتراز، ناترازی را تشدید می‌کند.

مشکل اصلی، کیفیت دارایی‌های بانکی و تبدیل بدهی‌ها به دارایی‌های سوخت‌شده است.

بانک‌ها معمولاً از شناسایی زیان و حذف دارایی‌های مشکل‌دار خودداری می‌کنند.

تمدید تسهیلات معوق، تصویری کاذب از سلامت ترازنامه ارائه می‌دهد.

رشد نقدینگی بدون رشد تولید، نتیجه تمدید تسهیلات سوخت‌شده است.

اصلاح ترازنامه باید شامل پاکسازی دارایی‌های غیرجاری باشد.

تنوع‌بخشی به ساختار تامین مالی بانک‌ها برای جذب شوک ضروری است.

بانک ناتراز برای بقا به منابع بانک مرکزی وابسته شده و تورم ایجاد می‌کند.

اصلاح ترازنامه یک سیاست ضدتورمی است، نه فقط یک اقدام حسابداری.

نتیجه: نرخ بهره لنگر اسمی و ترازنامه سالم لنگر واقعی ثبات پولی است.