پارادوکس مالیات: چرا رأی‌دهندگان مالیات‌های ناکارآمد را به نفع خود می‌دانند؟

اقتصاددانان و رأی‌دهندگان در مورد ترجیح انواع مالیات‌ها (دارایی، شرکت و مصرف) اختلاف‌نظر عمیقی دارند.

تضاد جالبی وجود دارد؛ ویژگی‌هایی که اقتصاددانان در مالیات بر دارایی می‌پسندند، مورد تنفر رأی‌دهندگان است.

نادیده گرفتن رأی‌دهندگان به بهانه ناعقلانیت ساده‌انگارانه است؛ شاید آن‌ها چیزی را می‌فهمند که مدل‌ها نمی‌بینند.

مدل‌های رشد معمولاً بعد سیاسی و دفاع از ثروت در برابر تصاحب دولت را نادیده می‌گیرند.

مدل بکر-مولیگان می‌گوید مالیات‌های ناکارآمد با ایجاد مقاومت سیاسی، نرخ‌ها را پایین نگه می‌دارند.

مدل فریدمن استدلال می‌کند مالیات‌های ناکارآمد مانع تهاجم بیش از حد دولت برای استخراج منابع می‌شوند.

مالیات‌گیری منازعه‌ای بین استخراج دولت و مقاومت مالیات‌دهنده است که در هر دو مدل بررسی می‌شود.

تمایز مهمی بین مالیات بر ارزش زمین (کارآمد) و مالیات بر دارایی (ترکیبی) وجود دارد.

مالیات بر دارایی شامل بخش سرمایه‌ای است که برخلاف زمین، به نرخ مالیات واکنش نشان می‌دهد.

در دیدگاه سنتی، مالیات‌های با بار اضافی پایین (مثل زمین) به دلیل عدم مخدوش‌کنندگی مطلوب هستند.

بکر و مولیگان معتقدند مالیات‌های کارآمد چون درد کمتری دارند، به راحتی بزرگ و کلان می‌شوند.

مقاومت سیاسی مالیات‌دهندگان تابعی از میزان بار اضافی یا درد ناشی از مالیات است.

در تعادل سیاسی، مالیات‌های کارآمد بالاترین نرخ‌ها و مالیات‌های ناکارآمد پایین‌ترین نرخ‌ها را دارند.

پرسش اصلی این است که رأی‌دهنده بین مالیات کارآمد بزرگ و ناکارآمد کوچک کدام را انتخاب می‌کند.

مالیات ناکارآمد با وجود هدررفت منابع، ابزاری برای مهار رشد بی‌رویه دولت است.

محاسبات نشان می‌دهد گاهی هزینه کل مالیات ناکارآمد برای شهروند کمتر از مالیات کارآمد تمام می‌شود.

پذیرش مالیات بر شرکت‌ها توسط مردم به دلیل امکان اجتناب و پایین ماندن نرخ آن در تعادل است.

درد ناشی از ناکارآمدی مالیاتی، شهروندان را نسبت به نظارت بر دولت هوشیار نگه می‌دارد.

فریدمن با مقایسه جریمه و زندان، کارایی مجازات‌ها و انگیزه‌های دولت را تحلیل می‌کند.

جریمه نقدی برای متهمان فقیر بازدارنده نیست و زندان این شکاف را پر می‌کند.

مجازات‌های کارآمد (مثل جریمه) انگیزه خطرناکی برای پاپوش درست کردن توسط مجریان قانون ایجاد می‌کنند.

زندان با غیراقتصادی کردن تعقیب قضایی، از شهروندان در برابر انگیزه‌های مالی دادستان‌ها محافظت می‌کند.

نسبت هزینه به میزان مجازات، تعیین‌کننده شدت تهاجم مجریان قانون است.

این منطق در مالیات‌گیری نیز صادق است؛ کارایی مالیات بر انگیزه‌های سازمان امور مالیاتی اثر می‌گذارد.

سهولت وصول مالیات بر دارایی، دولت را در ارزش‌گذاری و توقیف اموال بسیار تهاجمی می‌کند.

در مقابل، پیچیدگی و هزینه بالای وصول مالیات بر شرکت‌ها، از تهاجم دولت می‌کاهد.

وقتی وصول مالیات سودآور نباشد، فشار دولت بر مودیان در آن بخش کاهش می‌یابد.

هر دو مدل بر استفاده از ناکارآمدی برای مهار دولت تأکید دارند، اما با مکانیسم‌های متفاوت.

مالیات‌های بسیار کارآمد ممکن است با رشد بی‌رویه، در نهایت باعث خفگی اقتصاد یا انفجار سیاسی شوند.

سیستم‌های فعلی ترکیبی از این مدل‌ها هستند تا هم درآمد کسب کنند و هم نظارت را حفظ کنند.

توصیه اقتصاددانان برای حرکت به سمت کارایی، اغلب واقعیت‌های اقتصاد سیاسی را نادیده می‌گیرد.

رأی‌دهندگان با بی‌اعتمادی به مالیات‌های کارآمد، در واقع از خود در برابر دولت غارتگر محافظت می‌کنند.

نویسنده مقاله یک اقتصاددان است که به تحلیل ریشه‌های رفتار رأی‌دهندگان پرداخته است.