اقتصاد سیاسی
اقتصاد سیاسی به ما میگوید که بازارها در فضای بسته و صرفاً بر اساس فرمولهای ریاضی عمل نمیکنند. در واقعیت، این سیاستمداران و نهادهای قدرت هستند که با وضع قوانین، تعیین نرخ بهره یا نحوه توزیع یارانهها، جهتِ حرکتِ ثروت را مشخص میکنند. این دانش به دنبال پاسخ به این سوال است که چه کسی، چه چیزی را، چگونه و به چه قیمتی به دست میآورد و چرا برخی تصمیمات اقتصادی با وجود مخالفت کارشناسان، همچنان اجرا میشوند. در فضای ایران، اقتصاد سیاسی یعنی درکِ اینکه چرا قیمت بنزین یا نرخ دلار فقط یک عدد ساده نیستند، بلکه نتیجهٔ چانهزنیِ گروههای مختلف و ملاحظاتِ اجتماعی دولتها هستند. وقتی شما بدانید که بودجهٔ کشور چطور تقسیم میشود یا چرا برخی صنایع خاص وامهای کلان دریافت میکنند، بهتر میتوانید تغییراتِ ناگهانیِ بازار و تأثیرِ مستقیمِ سیاست بر ارزشِ داراییها و قدرتِ خریدِ خودتان را تحلیل و پیشبینی کنید.
چرا الان مهم است
تازهاین روزها که بحثِ توافقهای بینالمللی و بنبستهای دیپلماتیک داغ شده، دوباره یادآوری میشود که در ایران، سیاست و معیشت به هم گره خوردهاند. تحلیلهای اخیر درباره گذار به نظم توسعهگرا و تأثیرِ کشمکشهای جناحی بر دیپلماسی، نشان میدهد که بدون درکِ توازنِ قدرت، نمیتوان چرخِ اقتصاد و بازار را پیشبینی کرد.
آخرین اخبار با این مفهوم

چرا در شرایط بحرانی، سهمیهبندی بنزین بر آزادسازی قیمت اولویت دارد؟
در شرایط جنگی و تحریم، سهمیهبندی بنزین به دلیل هزینههای اجتماعیِ آزادسازی قیمت، ابزار مدیریت بحران است.
۹ مرداد ۱۴۰۵
چرا قیمتگذاری دولتی بحران انرژی ایران را حل نمیکند؟
قیمتگذاری دولتی انرژی در ایران شکستخورده است؛ راه نجات، اصلاح ساختار و واگذاری به بخش خصوصی است.
۹ مرداد ۱۴۰۵
پارادوکس نروژی؛ آیا ثروت بیشازحد میتواند موتور توسعه را خاموش کند؟
ثروت عظیم نروژ با کاهش فشار برای اصلاحات و نوآوری، پدیدهای به نام «نفرین رفاه» را ایجاد کرده است.
۹ مرداد ۱۴۰۵
پیوند ناگسستنی آزادی اقتصادی و سیاسی در مسیر توسعه پایدار ایران
توسعه پایدار در ایران نیازمند همافزایی آزادیهای اقتصادی و سیاسی در سایه حاکمیت قانون است.
۵ مرداد ۱۴۰۵
مالیات نااطمینانی؛ چرا ابهام سیاسی هزینهای سنگینتر از جنگ بر اقتصاد ایران دارد؟
نااطمینانی سیاسی با تحمیل «مالیات نااطمینانی»، موتور رشد اقتصادی ایران را در وضعیت انتظار و فرسایش قرار داده است.
۵ مرداد ۱۴۰۵
فوتبال؛ از سرگرمی تا صنعت؛ چرا ایران در زنجیره ارزش جهانی عقب مانده است؟
فوتبال در جهان یک صنعت درآمدزاست؛ ایران برای بهرهبرداری از این ظرفیت نیازمند اصلاح حکمرانی اقتصادی است.
۳ مرداد ۱۴۰۵
چرا شکاف میان واقعیت اقتصادی و ادراک اجتماعی، بحرانساز است؟
ادراک افراطی از بحران، خود به عاملی برای تشدید مشکلات اقتصادی و کاهش سرمایه اجتماعی تبدیل شده است.
۳۰ تیر ۱۴۰۵
چرا توافقهای خارجی در ایران شکست میخورند؟ اقتصاد سیاسیِ صلح و جنگ
توافقهای خارجی در ایران نه فقط به دلیل متن مذاکرات، بلکه به دلیل تهدید منافع گروههای ذینفع داخلی شکست میخورند.
۲۶ تیر ۱۴۰۵
۵ مانع اصلی صنعتیسازی مسکن در ایران؛ چرا رویای تولید کارخانهای خانه محقق نشد؟
صنعتیسازی مسکن در ایران به دلیل نگاه پروژهای و ضعف در اقتصاد سیاسی ساختوساز، فراتر از نصب چند قطعه پیشساخته نرفته است.
۲۰ تیر ۱۴۰۵
چرا خصوصیسازی در ایران به «سرزمین عجایب» و بازتولید رانت تبدیل شد؟
خصوصیسازی در ایران بدون اصلاحات ساختاری و حذف قیمتگذاری دستوری، تنها به بازتولید رانت و تقویت نهادهای خصولتی منجر شده است.
۱۰ تیر ۱۴۰۵
چرا فوتبال ایران درجا میزند؟ کالبدشکافی اقتصادی ناکامی تیم ملی
ناکامی فوتبال ایران ریشه در ساختار دولتی، نبود رقابت و استهلاک سرمایه انسانی دارد که با تغییر مربی اصلاح نمیشود.
۱۰ تیر ۱۴۰۵
پارادوکس مالیات: چرا رأیدهندگان مالیاتهای ناکارآمد را به نفع خود میدانند؟
رأیدهندگان از مالیاتهای ناکارآمد به عنوان «افسار» برای مهار دولت و جلوگیری از غارتگری و رشد بیرویه آن استفاده میکنند.
۶ تیر ۱۴۰۵
از ظریف تا عراقچی؛ کالبدشکافی تاکتیکهای جبهه پایداری برای انسداد دیپلماسی
تحلیل تغییر استراتژی تندروها از حمله به شخص ظریف به قفل کردن نهادیِ اقدامات عراقچی برای حفظ منافع تحریم.
۳ تیر ۱۴۰۵
آدام اسمیت؛ فراتر از یک نظریهپرداز: معمار سیاستگذاری در دوران گذار صنعتی
آدام اسمیت نه یک نظریهپرداز محض، بلکه تحلیلگری بود که برای هدایت بریتانیا در گذار به عصر صنعتی نسخه میپیچید.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
تحلیل مسعود نیلی از توافق اسلامآباد-ژنو: گذار از بنبست نظامی به نظم سیاسی توسعهگرا
توافق جدید نتیجه بنبست نظامی و فشار بر بازار انرژی است؛ موفقیت آن به اصلاح نظم سیاسی داخلی بستگی دارد.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
خروج امارات از اوپک؛ پایان عصر مدیریت قیمت و آغاز جنگ سهم بازار در دنیای انرژی
امارات با اولویت دادن به سهم بازار بر قیمت، انسجام سنتی اوپک را در برابر استراتژی عربستان به چالش کشیده است.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
نقشه راه اقتصادی برای توافق پایدار ایران و آمریکا: فراتر از دیپلماسی سنتی
توافق پایدار با آمریکا نیازمند قفل کردن منافع اقتصادی از طریق سرمایهگذاری مستقیم و کاهش تعرفههاست.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵