یوتیلیتی
یوتیلیتی در سادهترین تعریف یعنی «میزان کاربردی بودن» یک چیز برای شما. در دنیای اقتصاد، وقتی از یوتیلیتی حرف میزنیم، منظورمان فایده یا لذتی است که یک کالا برای خریدار ایجاد میکند. اما در فضای مالی و بورس ایران، این واژه بیشتر برای توصیف شرکتهای خدمات عمومی مثل نیروگاههای برق، شرکتهای تأمین آب و شبکههای گاز به کار میرود؛ یعنی خدماتی که حذف آنها زندگی روزمره مردم و چرخ کارخانهها را کاملاً متوقف میکند.
اهمیت یوتیلیتی برای دارایی شما در دو بخش است: اول هزینهای که بابت قبوض میپردازید و دوم سودی که از سهام این شرکتها در بورس میگیرید. در ایران، قیمتگذاری این خدمات عمدتاً دست دولت است و با یارانه پرداخت میشود. وقتی قیمت یوتیلیتیِ صنایع (مثل برقِ کارخانههای فولاد یا گازِ پتروشیمیها) تغییر میکند، نه تنها هزینه زندگی شما عوض میشود، بلکه سودآوری بزرگترین شرکتهای بورس تهران هم تکان میخورد. در واقع، یوتیلیتیها ستون فقرات هزینههای تولید در اقتصاد ایران هستند و هر تغییری در آنها، مستقیماً روی تورم و قیمت نهایی کالاهایی که میخرید اثر میگذارد.
چرا الان مهم است
تازهبا تلاطم قیمتهای جهانی و چالشهای تولید در صنایع بزرگی مثل پتروشیمیهای اورهساز، نقش «یوتیلیتی» یا همان هزینههای حیاتیِ آب، برق و سوخت پررنگ شده است. در واقع، وقتی از سودآوری داراییهایتان در بورس حرف میزنیم، یوتیلیتی همان متغیری است که تعیین میکند آیا افزایش قیمت جهانی محصول، واقعاً به جیب سهامدار میرود یا صرف هزینههای زیرساختی و انرژی میشود.
آخرین اخبار با این مفهوم
شوک جنگ به تولید اوره؛ چگونه قیمتهای جهانی مانع سقوط درآمد پتروشیمیها شد؟
آسیب زیرساختی تولید اوره را ۶۰٪ کاهش داد، اما قیمتهای بالای جهانی مانع از سقوط درآمد شرکتها شد.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵