کالایی‌سازی

کالایی‌سازی زمانی اتفاق می‌افتد که چیزی که قبلاً به عنوان یک حقِ عمومی، خدمتِ رایگان یا پدیده‌ای غیرتجاری شناخته می‌شد، واردِ چرخهٔ بازار شود و برچسبِ قیمت بخورد. در این فرآیند، ارزشِ یک پدیده دیگر با فایدهٔ انسانی یا اجتماعی‌اش سنجیده نمی‌شود، بلکه با این سنجیده می‌شود که چقدر در بازار می‌ارزد و چقدر سود تولید می‌کند. وقتی می‌گوییم چیزی کالایی شده، یعنی برای داشتنِ آن دیگر «نیاز داشتن» کافی نیست، بلکه باید «توانِ مالیِ خریدنش» را داشته باشید. در اقتصاد ایران، مسکن واضح‌ترین مثالِ کالایی‌سازی است؛ خانه‌ای که باید سرپناهی برای زندگی باشد، به یک داراییِ سرمایه‌ای برای حفظِ ارزشِ پول در برابرِ تورم تبدیل شده است. این روند باعث می‌شود قیمت‌ها نه بر اساسِ توانِ مالیِ حقوق‌بگیران، بلکه بر اساسِ سوداگری و نوسانِ قیمتِ دلار بالا برود. همین اتفاق در آموزش با رشدِ مدارسِ پولی یا در درمان با خصوصی‌سازیِ خدماتِ باکیفیت دیده می‌شود که با تبدیلِ نیازِ پایه به کالای لوکس، هزینه‌های زندگیِ خانواده‌ها را به‌شدت افزایش می‌دهد.