مرکانتیلیسم

مرکانتیلیسم یا «بازارگرایی» ریشه در قرن‌ها پیش دارد اما هنوز در سیاست‌های اقتصادی بسیاری از کشورها دیده می‌شود. حرف اصلی این تفکر این است که دولت باید مثل یک تاجر سخت‌گیر عمل کند؛ یعنی تا جای ممکن کالا به دیگران بفروشد و تا حد توان جلوی خرید کالا از خارج را بگیرد تا ذخایر ارزی کشور همیشه پر بماند. در این نگاه، قدرت یک کشور نه در رفاه و قدرت خرید مردم، بلکه در میزان موجودی خزانه و مثبت بودن تراز تجاری تعریف می‌شود.

در اقتصاد ایران، ردپای این تفکر را در سیاست‌هایی مثل ممنوعیت واردات خودرو یا لوازم خانگی به بهانه حمایت از تولید داخل و جلوگیری از خروج دلار می‌بینیم. وقتی دولت برای حفظ ذخایر ارزی، رقابت را حذف و واردات را قفل می‌کند، شاید در ظاهر از خروج ارز جلوگیری شود، اما نتیجه‌اش برای زندگی روزمره مردم، کاهش تنوع کالا، افت کیفیت و افزایش قیمت‌هاست. در واقع، این سیاست با محدود کردن انتخاب‌های شما، هزینه حفظ ذخایر بانک مرکزی را از جیب مصرف‌کننده ایرانی پرداخت می‌کند.