منحنی لافر

منحنی لافر یک ایده ساده اما حیاتی در اقتصاد است که می‌گوید رابطه‌ بین نرخ مالیات و درآمد دولت همیشه مستقیم نیست. در واقع، اگر دولت نرخ مالیات را صفر در نظر بگیرد، درآمدی نخواهد داشت؛ اما اگر نرخ را به ۱۰۰ درصد هم برساند، باز هم درآمدش صفر خواهد شد، چون هیچ‌کس حاضر نیست تمام دسترنج خود را به دولت بدهد و عملاً فعالیت اقتصادی متوقف می‌شود. این منحنی می‌گوید یک نقطه بهینه وجود دارد که در آن نرخ مالیات نه آن‌قدر کم است که دولت بی‌پول بماند و نه آن‌قدر زیاد که کمر تولید را بشکند.

در اقتصاد ایران، این مفهوم زمانی لمس می‌شود که فشار مالیاتی بر تولیدکنندگان شناسنامه‌دار و اصناف افزایش می‌یابد. وقتی مالیات از توان سودآوری یک کارگاه یا فروشگاه فراتر برود، آن کسب‌وکار یا مجبور به تعطیلی می‌شود یا برای بقا به سمت اقتصاد زیرزمینی و پنهان‌کاری می‌رود. نتیجه این اتفاق برای مردم، کاهش اشتغال و نایاب شدن کالاهاست؛ یعنی دولت با هدف کسب درآمد بیشتر، عملاً باعث کوچک شدن سفره مردم و کاهش درآمد واقعی خودش در بلندمدت می‌شود.