رانت‌جویی

رانت‌جویی زمانی اتفاق می‌افتد که افراد یا شرکت‌ها به‌جای نوآوری و تولید، انرژی خود را صرف نزدیکی به مراکز قدرت می‌کنند تا از منابع عمومی سهم بیشتری ببرند. در واقع، رانت‌جو به دنبال کسب سودی است که از مسیر رقابت سالم به دست نمی‌آید، بلکه حاصلِ محدود کردن دیگران یا استفاده از امضاهای طلایی است. این رفتار باعث می‌شود ثروت جامعه بدون ایجاد ارزش افزوده، از جیب عموم به سمت گروه‌های خاص سرازیر شود.

در اقتصاد ایران، ملموس‌ترین مثال رانت‌جویی در ماجرای اختلاف قیمت دلار دولتی و بازار آزاد دیده می‌شود. وقتی عده‌ای با نفوذ یا مجوزهای خاص به ارز ارزان دسترسی پیدا می‌کنند اما کالا را با قیمت بازار به مردم می‌فروشند، ثروت عظیمی نصیب آن‌ها می‌شود. این فرآیند نه تنها باعث گرانی کالاها برای مصرف‌کننده نهایی می‌شود، بلکه انگیزه تولید واقعی را از بین می‌برد و سرمایه‌ها را به سمت فعالیت‌های غیرمولد و دلالی سوق می‌دهد.