ترجیح زمانی

ترجیح زمانی به زبان ساده یعنی میزان صبوری ما برای رسیدن به یک خواسته یا دارایی. اگر شما ترجیح می‌دهید یک مبلغ مشخص را همین امروز دریافت کنید تا اینکه برای مبلغی کمی بیشتر در سال آینده منتظر بمانید، یعنی ترجیح زمانی بالایی دارید. این مفهوم نشان می‌دهد که از نظر شما، لذت یا امنیتِ داشتنِ چیزی در «همین لحظه»، ارزشمندتر از پاداشِ احتمالی در «فردا» است.

در اقتصاد ایران، تورم بالا باعث شده تا ترجیح زمانی مردم به شدت افزایش یابد. وقتی قیمت خودرو، مسکن یا طلا مدام در حال تغییر است، صبوری و پس‌انداز کردن ریالی معنای خود را از دست می‌دهد؛ چرا که قدرت خرید پول سریع‌تر از سود سپرده‌های بانکی افت می‌کند. به همین دلیل، مردم به جای سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت، به خرید فوری دارایی‌های سرمایه‌ای یا حتی کالاهای مصرفی روی می‌آورند تا از کاهش ارزش دارایی‌شان جلوگیری کنند.

این رفتار که واکنشی منطقی به نااطمینانی اقتصادی است، باعث می‌شود افق برنامه‌ریزی مالی افراد کوتاه‌مدت شود. وقتی جامعه‌ای دچار ترجیح زمانی بالا می‌شود، تمایل به مصرفِ آنی جایگزینِ پس‌انداز و سرمایه‌گذاری در بخش‌های تولیدی می‌شود. در واقع، هر چه نسبت به آینده بی‌اعتمادتر باشیم، تمایل داریم دارایی خود را سریع‌تر خرج یا تبدیل کنیم که این موضوع به خودی خود می‌تواند به چرخه‌های تورمی در بازار ایران دامن بزند.