اثر اولیورا-تانزی
این اثر توضیح میدهد که چطور تورم بالا مثل یک موریانه به جان بودجه دولت میافتد. وقتی فاصله زمانی بین محاسبه درآمد و پرداخت مالیات زیاد باشد، پولی که در نهایت به خزانه میرسد، به دلیل افت ارزش ریال، قدرت خرید بسیار کمتری نسبت به زمان محاسبه دارد. در واقع، دولت مالیات را با قیمتهای قدیمی محاسبه میکند اما وقتی آن را دریافت میکند، قیمتها در بازار جهش کردهاند و آن پول دیگر زخمهای بودجه را دوا نمیکند.
در اقتصاد ایران که تورمهای دورقمی ماندگار داریم، این پدیده باعث میشود دولت همواره با کسری بودجه مواجه بماند. برای مثال، اگر مالیات یک شرکت بر اساس سود سال گذشته محاسبه شود اما در اواسط سال بعد وصول گردد، آن مبلغ دیگر نمیتواند هزینههای جاری دولت را پوشش دهد. نتیجه این میشود که دولت برای جبران این شکاف، ناچار به استقراض از بانک مرکزی یا روشهای تورمزای دیگر میشود؛ چرخهای باطل که در نهایت با گرانتر شدن کالاها، مستقیماً از جیب مردم هزینه میشود.
چرا الان مهم است
تازهدر روزهایی که بحث اصلاحات ساختاری و تجربه ابرتورمها داغ شده، اثر اولیورا-تانزی به ما هشدار میدهد که چطور تورم بالا با کاهش ارزش واقعی درآمدهای مالیاتی دولت، بودجه را دچار کسری شدیدتر میکند. این مفهوم توضیح میدهد که چرا بدون مهار تورم، حتی تلاش برای تثبیت ارزی هم به دلیل سقوط قدرت خرید مالیاتها و ناترازی بیشتر بودجه، با شکست مواجه میشود.
آخرین اخبار با این مفهوم
درسهای ابرتورم یوگسلاوی برای ایران: چرا تثبیت ارزی بدون اصلاحات ساختاری شکست میخورد؟
تثبیت ارزی بدون اصلاحات ساختاری بودجه و شبکه بانکی، تنها یک مسکن موقت است که به جهشهای ارزی بزرگتر منجر میشود.
۲۴ مرداد ۱۴۰۵