تغییر فاز تورم در ایران؛ چرا نقدینگی دیگر تنها عامل گرانی نیست؟

تورم ۸۸ درصدی خرداد ۱۴۰۵ زنگ خطری برای اقتصاد است که ناشی از تغییرات نقدینگی و سرعت گردش آن است.

تورم ایران وارد فاز جدیدی شده که در آن سرعت گردش پول و انتظارات تورمی نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

رابطه نقدینگی و تورم در کوتاه‌مدت پیچیده است و پیشی گرفتن تورم از نقدینگی نشان‌دهنده بی‌ثباتی است.

کسری بودجه ساختاری و کاهش تقاضای حقیقی برای پول، فشارهای تورمی را تشدید می‌کند.

فعال شدن سازوکار پول درون‌زا و حلقه بازخورد تورم-نقدینگی، کنترل تورم را بسیار دشوار کرده است.

کاهش ۳۳ درصدی نقدینگی حقیقی و افزایش ۸۳ درصدی سرعت گردش آن، نشان‌دهنده کاهش قدرت خرید پول است.

انتظارات تورمی باعث شده پول به سیب‌زمینی داغ تبدیل شود و سرعت گردش آن افزایش یابد.

تداوم تورم به واکنش رشد نقدینگی بستگی دارد؛ مهار نقدینگی کلید کاهش فشارهای تورمی است.

بودجه دولت به شدت به درآمدهای ناپایدار نفتی وابسته است.

هزینه‌های دولت چسبنده و عمدتاً جاری است که کاهش آن‌ها در کوتاه‌مدت ممکن نیست.

کسری بودجه و نیاز به استقراض، چرخه رشد نقدینگی را تقویت می‌کند.

قیمت‌گذاری دستوری انرژی و ناترازی‌های زیرساختی، بار مالی سنگینی بر دوش دولت گذاشته است.

تعدیل هزینه‌های حمایتی با تورم، کسری بودجه را بزرگ‌تر و چرخه تورمی را تشدید می‌کند.

ظرفیت‌های اجتماعی و ابزارهای دولتی همچنان مانع از وقوع ابرتورم‌های افسارگسیخته هستند.

ذخایر ارزی و اوراق بدهی می‌توانند ثبات کوتاه‌مدت ایجاد کنند، اما جایگزین اصلاحات ساختاری نیستند.

اصلاحات اساسی نیازمند کاهش مداخلات دولت در بازارها و تمرکز بر وظایف حاکمیتی است.

توافق سیاسی می‌تواند اصلاحات را تسهیل کند، اما بدون اصلاح ساختار بودجه، ناترازی‌ها بازتولید می‌شوند.