وابستگی به مسیر

وابستگی به مسیر یعنی گذشته‌ی یک اقتصاد، آینده‌اش را گروگان می‌گیرد. این مفهوم توضیح می‌دهد که چرا گاهی با وجود دانستنِ راه‌حل درست، باز هم در مسیر غلط باقی می‌مانیم. وقتی یک سیستم، صنعت یا قانون در گذشته شکل می‌گیرد، در طول زمان ذینفعان و عادت‌هایی ایجاد می‌کند که تغییر دادنشان هزینه‌ای بسیار بیشتر از ادامه دادن همان راهِ اشتباه دارد. در واقع ما به جای انتخاب بهترین گزینه، گزینه‌ای را انتخاب می‌کنیم که با مسیر قبلی ما سازگارتر باشد. در اقتصاد ایران، نظام یارانه‌های انرژی یا تداوم تولید خودروهای قدیمی بهترین مثال است. دهه‌ها پیش تصمیم گرفته شد بنزین ارزان بماند؛ این کار باعث شد صنایع ما انرژی‌بر شوند و مصرف مردم بالا برود. حالا که این مسیر به بن‌بست رسیده، تغییر دادن آن مستقیم روی جیب و معیشت مردم اثر می‌گذارد و دولت‌ها هم از ترس هزینه‌های اجتماعی، در همان ریل قدیمی باقی می‌مانند. این یعنی دارایی و کیفیت زندگی امروز شما، تا حد زیادی تحت‌تأثیر تصمیماتی است که شاید سال‌ها پیش از تولد شما گرفته شده است.