نئومارکسیسم

نئومارکسیسم در واقع نسخه مدرن‌تری از تفکرات چپ است که می‌گوید اقتصاد فقط بازی با اعداد نیست، بلکه ریشه در قدرت و نفوذ دارد. در این نگاه، ثروتمند شدنِ عده‌ای و فقرِ عده‌ای دیگر، صرفاً نتیجه هوش یا تنبلی نیست؛ بلکه به این دلیل است که قوانین و ساختارهای جامعه طوری چیده شده‌اند که منافعِ طبقاتِ خاص را حفظ کنند. آن‌ها معتقدند برای تغییر وضع معیشت، باید ریشه‌های نفوذ و رانت را در سیاست و فرهنگ پیدا کرد. در فضای ایران، وقتی از شکاف طبقاتی عمیق یا توزیع نابرابرِ یارانه‌ها و رانت‌های ارزی صحبت می‌کنیم، در حال لمسِ مفاهیم نئومارکسیستی هستیم. مثلاً وقتی دسترسی به وام‌های ارزان‌قیمت بانکی فقط برای افراد متصل به قدرت ممکن است، این نگاه توضیح می‌دهد که چطور سیستم بانکی به جای کمک به تولید، به ابزاری برای جابه‌جایی ثروت از جیب عموم به نفع اقلیتی خاص تبدیل شده است. درک این موضوع به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چرا تورم و گرانی، داراییِ برخی را چندبرابر می‌کند اما سفره دیگران را کوچک‌تر.