صندوق گردشی
صندوق گردشی که در ادبیات اداری ایران بیشتر با نام «تنخواه» شناخته میشود، پولی است که دولت در اختیار مدیران یا پروژهها میگذارد تا برای خریدهای کوچک و هزینههای جاری معطلِ تأییدیههای طولانی خزانهداری نمانند. تصور کنید یک اداره دولتی یا یک پروژه عمرانی برای تعمیر ناگهانی یک دستگاه یا خرید ملزومات اداری نیاز به پول فوری دارد؛ اگر قرار بود برای هر فاکتور کوچک، مراحل اداری تخصیص بودجه طی شود، کارها فلج میشد. این صندوق اجازه میدهد هزینهها سریع پرداخت شود و بعداً با ارائه اسناد، آن مبلغ دوباره به صندوق برگردد.
در اقتصاد ایران که بروکراسی اداری پیچیده است، وجود این صندوقها برای پیشبرد خدمات شهری و پروژههای زیرساختی حیاتی است. برای مثال، وقتی در یک بزرگراه خرابی ناگهانی رخ میدهد، شهرداری از همین اعتبار برای اصلاح سریع استفاده میکند تا منتظر بودجه کلان سالانه نماند. برای مردم، این به معنای سرعت در دریافت خدمات است؛ اما از سوی دیگر، اگر نظارت دقیقی بر این «پول نقدِ دمِ دست» نباشد، میتواند به شفافیت مالی آسیب بزند. در واقع، صندوق گردشی تعادلی است میان سرعت بخشیدن به کارهای عمومی و حفظ انضباط مالی در بدنه دولت.
چرا الان مهم است
تازهبا تشدید بحران مسکن در ایران، الگوبرداری از تجربههای موفقی مثل نروژ و فرانسه برای تأمین مالی پایدار پروژهها داغ شده است. صندوق گردشی به زبان ساده یعنی پولی که برای ساخت مسکن هزینه میشود، پس از بازگشتِ اقساط، دوباره به چرخه برگردد تا نفر بعدی خانهدار شود؛ راهکاری که میتواند بنبستِ کمبود بودجه و تورمِ ناشی از چاپ پول را در پروژههای ملی بشکند.
آخرین اخبار با این مفهوم
جعبهابزار اروپایی برای حل بحران مسکن: درسهایی از نروژ و فرانسه برای ایران
دولتهای اروپایی با ابزارهای مالیاتی و زمین، بخش خصوصی را به ساخت مسکن اجارهای باکیفیت و ارزان ترغیب میکنند.
۹ تیر ۱۴۰۵