استقراض از بانک مرکزی
وقتی دولت بیشتر از درآمدهایی مثل مالیات و فروش نفت خرج میکند، با چالهای به نام کسری بودجه روبرو میشود. سادهترین و البته پرهزینهترین راه برای پر کردن این چاله، قرض گرفتن از بانک مرکزی است. در این حالت، بانک مرکزی عملاً برای دولت پول جدید خلق میکند؛ پولی که معادل کالا یا خدماتِ اضافهشده در جامعه نیست و فقط حجم پول در گردش را به شکل کاذب بالا میبرد.
در اقتصاد ایران، این استقراض گاهی به شکل مستقیم و گاهی با واسطه (قرض گرفتن دولت از بانکها و سپس بدهکار شدن بانکها به بانک مرکزی) اتفاق میافتد. نتیجه نهایی این است که ریالِ بیشتری وارد بازار میشود در حالی که تولید کالاها تغییری نکرده است. این یعنی ریالهای توی جیب شما ارزش کمتری پیدا میکنند و قیمتِ همهچیز، از اجارهخانه تا اقلام خوراکی، بالا میرود. در واقع، استقراض از بانک مرکزی یک مالیات پنهانی است که دولت با تورم، از دارایی تمام ایرانیها برداشت میکند.
چرا الان مهم است
تازهبا مطرح شدن دوباره بحث جراحی اقتصادی و مهار تورم در فضای خبری، موضوع استقراض دولت از بانک مرکزی به کانون توجه بازگشته است. از آنجا که چاپ پول برای جبران کسری بودجه، موتور اصلی گرانیها در ایران محسوب میشود، هرگونه تلاش برای ثبات بخشیدن به معیشت مردم، مستقیماً به قطع وابستگی بودجه به منابع بانک مرکزی گره خورده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
فرصت ۶۰ روزه تفاهم ایران و آمریکا برای جراحی اقتصادی و مهار تورم
تفاهم دیپلماتیک فعلی فرصتی موقت برای مهار تورم و اصلاحات ساختاری است، مشروط بر اینکه دولت از تکرار خطاهای گذشته در هزینهکرد منابع بپرهیزد.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵