کورپوراتیسم
کورپوراتیسم مدلی است که در آن دولت به جای رقابت آزاد، با گروههای قدرتمند و سازمانیافته معامله میکند. در این سیستم، نهادهایی مثل صنفها و انجمنهای بزرگ به نمایندگی از بخش خود با دولت چانهزنی میکنند تا بر سر مسائلی مثل قیمتها یا قوانین کار توافق کنند. در واقع، تصمیمات اقتصادی نه در صحن مجلس و نه در کف بازار، بلکه پشت درهای بسته و با حضور ذینفعان اصلی نهایی میشود. در ایران، روشنترین مثال این وضعیت را در شورای عالی کار میبینیم؛ جایی که هر سال دولت، کارفرمایان و کارگران برای تعیین حداقل دستمزد مذاکره میکنند. این یعنی درآمد شما مستقیماً نتیجه این چانهزنیهای گروهی است. همچنین نفوذ شرکتهای بزرگ خصولتی در تعیین نرخ ارز یا تعرفههای وارداتی، نمونهای از کورپوراتیسم است که میتواند به نفع گروههای خاص و به ضرر مصرفکننده عادی تمام شود و رقابت را در بازار از بین ببرد.
چرا الان مهم است
تازهبا بالا گرفتن بحثها پیرامون «سرمایهداری رفاقتی» و نفوذ گروههای خاص در تصمیمات کلان، بازخوانی مفهوم کورپوراتیسم ضروری شده است. در اقتصاد ایران، نزدیکیِ کانونهای قدرت و ثروت باعث شده تا بهجای رقابت شفاف، امتیازات و رانتها میان گروههای بانفوذ تقسیم شود؛ موضوعی که مستقیماً بر توزیع ثروت و فرصتهای شغلی برای شهروندان عادی اثر میگذارد.
آخرین اخبار با این مفهوم

سرمایهداری رفاقتی؛ چگونه قدرت سیاسی، بازار آزاد را به مسلخ رانت میبرد؟
کتاب «سرمایهداری رفاقتی» نشان میدهد چگونه مداخلات دولتی، بازار آزاد را به ابزاری برای رانتجویی نخبگان تبدیل میکند.
۱۶ مرداد ۱۴۰۵