نظریه سقلمه

نظریه سقلمه می‌گوید ذهن ما همیشه منطقی عمل نمی‌کند و گاهی به دلیل تنبلی یا پیچیدگیِ مسیر، از بهترین انتخاب‌ها باز می‌مانیم. در این روش، به جای اینکه دولت یا نهادها با زور و جریمه شما را مجبور به کاری کنند، محیطِ تصمیم‌گیری را طوری طراحی می‌کنند که گزینه بهتر، دم‌دست‌تر باشد. در واقع سقلمه یک هلِ ملایم است که بدون حذفِ آزادیِ انتخاب، شما را به سمتِ سلامتِ مالی یا جسمی بیشتر سوق می‌دهد.

در اقتصاد ایران، این مفهوم را می‌توان در قبض‌های برق یا پیامک‌های مالیاتی دید. مثلاً وقتی اداره برق مصرف شما را با همسایه‌های خوش‌مصرف مقایسه می‌کند، در حالِ زدنِ یک سقلمه به شماست تا بدونِ جریمه، مصرفتان را کم کنید. همچنین در طرح‌های بازنشستگی یا بیمه، اگر گزینه پیش‌فرضِ ثبت‌نام روی «فعال» باشد، افرادِ بیشتری برای آینده‌شان پس‌انداز می‌کنند؛ چون سقلمه باعث می‌شود تنبلیِ ناشی از پر کردن فرم‌های پیچیده، مانعِ امنیتِ مالیِ آن‌ها در آینده نشود.