صوری‌شدن عملیات بانکی

صوری‌شدن عملیات بانکی یعنی فاصله گرفتنِ واقعیتِ بازار از اسنادِ روی میز بانک. در نظام بانکی ایران که بر پایه عقود اسلامی بنا شده، بانک مجاز نیست صرفاً پول قرض بدهد و سود بگیرد؛ بلکه باید در یک فعالیت اقتصادی واقعی مثل خرید کالا یا ساخت مسکن شریک شود. اما وقتی مشتری و بانک فقط برای عبور از موانع قانونی، قراردادهایی مثل «فروش اقساطی» یا «جعاله» را امضا می‌کنند بدون اینکه واقعاً کالایی جابه‌جا شود، عملیات صوری شده و بانک عملاً به یک «فاکتورفروش» تبدیل شده است.

این پدیده مستقیماً به جیب مردم و ارزش دارایی‌هایشان آسیب می‌زند. وقتی بانک‌ها به جای حمایت از تولیدِ واقعی، با فاکتورهای ساختگی پول به بازار تزریق می‌کنند، نقدینگی بدون پشتوانه رشد کرده و نتیجه‌ای جز تورم و کاهش قدرت خرید ندارد. برای فرد عادی هم صوری‌شدن یعنی گرفتار شدن در چرخه‌ای از وام‌های با سود پنهان که در آن شفافیت مالی از بین می‌رود و بانک به جای کمک به چرخه اقتصاد، صرفاً به توزیعِ رانت یا پوشش بدهی‌های قبلی مشغول می‌شود.