ارز ترجیحی
ارز ترجیحی یا همان دلار یارانهای، قیمتی است که دولت برای واردات کالاهای حیاتی تعیین میکند و بسیار پایینتر از نرخ واقعی بازار است. در واقع دولت بخشی از هزینه واردات را از جیب خود یا همان ذخایر ارزی کشور میپردازد تا کالاهایی مثل گندم، روغن یا تجهیزات پزشکی با قیمت کمتری به دست مصرفکننده برسد و نوسانات شدید دلار مستقیماً معیشت مردم را تخریب نکند.
اما این سیاست در اقتصاد ایران همواره با چالشهای بزرگی همراه بوده است. وقتی فاصله قیمت دلار دولتی با بازار آزاد زیاد میشود، انگیزه برای فساد و رانتخواری بالا میرود؛ یعنی ممکن است عدهای دلار ارزان بگیرند اما کالا را با قیمت گران به مردم بفروشند. برای شما به عنوان شهروند، هرگونه تغییر در نرخ ارز ترجیحی به معنای تغییر فوری قیمتها در سوپرمارکت است؛ همانطور که حذف دلار ۴۲۰۰ تومانی مستقیماً روی قیمت مرغ، تخممرغ و لبنیات اثر گذاشت.
چرا الان مهم است
تازهاین روزها با افزایش فاصله میان نرخ دلار در بازار آزاد و سامانه نیما، دوباره بحث «رانت ارزی» داغ شده است. در حالی که بانک مرکزی تفاوت نرخها را طبیعی میداند، تغییرات در طرح کالابرگ—که میراثِ حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی است—نشان میدهد دولت در حال بازنگری در نحوه رساندنِ کالای ارزان به سفره مردم و مدیریت هزینههای ارزی خود است.
آخرین اخبار با این مفهوم

پایان عصر دلار دستوری؛ اعتراف بانک مرکزی به شکست سیاست تثبیت ارزی و ایجاد بدهی میلیاردی
بانک مرکزی با رد نرخ دستوری ۲۸۵۰۰ تومانی، اعتراف کرد این سیاست ۷.۵ میلیارد دلار بدهی و رانت ایجاد کرده است.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
بحران در سفره مردم؛ چگونه مقررات ناکارآمد کمر صنعت طیور را شکست؟
مقررات متناقض، بدهی ارزی دولت و بحران نقدینگی، تولید مرغ و تخممرغ را به عنوان آخرین سنگر پروتئین ارزان تهدید میکند.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
سیگنالهای جدید برای تغییر سیاست ارز ترجیحی؛ بازخوانی مواضع بانک مرکزی و وزیر اقتصاد
بررسی احتمال پایان یا اصلاح جدی سیاست ارز ترجیحی بر اساس اطلاعیه بانک مرکزی و اظهارات مقامات اقتصادی.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
حذف گسترده مشمولان از طرح کالابرگ در راه است؟/ توضیحات معاون وزیر رفاه را بخوانید
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
پاسخ قاطع بانک مرکزی به شایعات: تفاوت نرخ اسکناس و حواله به معنای بازگشت ارز رانتی نیست
بانک مرکزی ضمن دفاع از حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، تفاوت نرخ اسکناس و حواله را ناشی از محدودیتهای تحریمی دانست، نه بازگشت به رانت.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵