مسعود نیلی: حکمرانی از «یادگیری» به «سردرگمی» رسیده است/ افزایش تدریجی قیمت انرژی الزاماً به شوک تورمی منجر نمی‌شود/ مسیر اصلاحات می‌تواند کم‌هزینه‌تر باشد اگر...

چرا اقتصاد ایران در چرخه تکرار اشتباهات گرفتار شده است؟

سیاستگذاری و اقتصاد کلان۲۱ مرداد ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

مشکل اقتصاد ایران کمبود دانش نیست، بلکه ناتوانی در اجرای سیاست‌های کارشناسی و فقدان یادگیری در حکمرانی است.

نکات کلیدی خبر

۱
مسعود نیلی معتقد است مشکلات اقتصاد ایران ناشی از فقدان دانش نیست، بلکه به ناتوانی در اجرای سیاست‌های کارشناسی بازمی‌گردد.
۲
تغییر رویکرد حکمرانی از یادگیری سیاستی (دوره برنامه سوم) به سردرگمی و تثبیت دستوری قیمت‌ها، ریشه اصلی انحراف از مسیر اصلاحات است.
۳
سه عامل نگرش ارزشی، مکتب‌گرایی و قدرت ذی‌نفعان، مانع از اجرای راهکارهای علمی در اقتصاد ایران شده‌اند.
۴
نیلی پیشنهاد می‌دهد برای خروج از ناترازی‌ها، سهم دولت از درآمدهای نفتی به رقمی ثابت و قاعده‌مند محدود شود.

چرا این خبر مهم است؟

این تحلیل به شما کمک می‌کند بفهمید چرا با وجود برنامه‌های متعدد، وضعیت معیشتی و اقتصادی بهبود نمی‌یابد و ریشه اصلی این بن‌بست کجاست.‌

نکات پنهان خبر

مشکل اصلی اقتصاد ایران نه تحریم‌ها، بلکه 'شوک‌های سیاست‌گذاری' داخلی است که از سال ۱۳۸۳ با تثبیت قیمت‌ها و کاهش دستوری نرخ سود آغاز شد.

منتظر چه باید بود؟

پیگیری نحوه برخورد نظام تصمیم‌گیری با ابرچالش‌های ساختاری (مانند صندوق‌های بازنشستگی و انرژی) در برنامه‌های آتی.

پژواک تاریخی

مقایسه وضعیت فعلی با دوران برنامه سوم توسعه و تحلیل انحرافات سیاست‌گذاری از سال ۱۳۸۳ به بعد.

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

سیاست‌گذاران
نیاز به تغییر رویکرد از سردرگمی به یادگیری سیاستی
فعالان اقتصادی
عدم پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد به دلیل کوتاه شدن افق تصمیم‌گیری

مفاهیم اقتصادی این خبر

معنای هر مفهوم را در دانشنامه بخوانید
۱

مشکلات اقتصاد ایران جدید نیستند و بسیاری از آن‌ها بیش از یک دهه پیش شناسایی شده بودند.

۲

مسعود نیلی ریشه وضعیت فعلی را فاصله گرفتن از دانش و شکل‌گیری ذی‌نفعان نادرست می‌داند.

۳

مطالعات سیاستی گذشته راهکارهای مشخصی داشتند اما همچنان اجرا نشده باقی مانده‌اند.

۴

پژوهش‌های جامع درباره ابرچالش‌ها انجام شده اما نظام تصمیم‌گیری در اجرای آن‌ها ناتوان است.

۵

مسئله اصلی فقدان دانش نیست، بلکه ناتوانی در ورود به فرآیند اجرای دانش است.

۶

حجم بالای اسناد بالادستی در کنار افق تصمیم‌گیری کوتاه، نشان‌دهنده سردرگمی در سیاست‌هاست.

۷

برنامه سوم توسعه نمونه‌ای از یادگیری سیاستی موفق بود که اهداف رشد را محقق کرد.

۸

برنامه سوم و چهارم نشان‌دهنده فرآیند انباشت و انتقال تجربه در سیاست‌گذاری بودند.

۹

تصویب طرح تثبیت قیمت‌ها در مجلس هفتم مسیر اصلاحات تدریجی را تغییر داد.

۱۰

اصلاح تدریجی قیمت انرژی در دولت خاتمی نشان داد که این کار لزوماً تورم‌زا نیست.

۱۱

تثبیت قیمت‌ها منجر به قاچاق، افزایش مصرف و برداشت از حساب ذخیره ارزی شد.

۱۲

کاهش دستوری نرخ سود بانکی در سال ۱۳۸۵ باعث ناترازی نظام بانکی و رشد نقدینگی شد.

۱۳

سال ۱۳۸۷ نقطه عطف توقف رشد اقتصادی و افزایش تورم پیش از تشدید تحریم‌ها بود.

۱۴

مجموعه‌ای از شوک‌های سیاست‌گذاری داخلی، اقتصاد را به سمت بیماری هلندی و قاچاق سوق داد.

۱۵

نگرش ارزشی باعث می‌شود اصول اقتصاد بازار به عنوان مفاهیم غربی تلقی شوند.

۱۶

برخی با مکتب‌گرایی تلاش می‌کنند یافته‌های علمی اقتصاد را زیر سؤال ببرند.

۱۷

قدرت گرفتن ذی‌نفعان باعث می‌شود اصلاح سیاست با منافع گروه‌های خاص برخورد کند.

۱۸

دولت اول روحانی تا حدی اصلاحات را پیش برد اما با خروج از برجام متوقف شد.

۱۹

شوک سال ۱۳۹۷ به دلیل انتظارات مثبت دوره برجام، اثرات شدیدی بر اقتصاد داشت.

۲۰

اقتصاد ایران پس از ۱۳۹۷ وارد چارچوب جدیدی از نااطمینانی و شوک‌های پی‌درپی شد.

۲۱

ناترازی‌های اقتصاد ایران اکنون به هم سرایت کرده و به صورت یک بیماری جامع درآمده است.

۲۲

درمان اقتصاد ایران در شرایط فعلی نیازمند رویکردی جامع است.

۲۳

اصلاحات انرژی می‌تواند سریع‌تر از اصلاحات آب و صندوق‌ها به رشد اقتصادی منجر شود.

۲۴

تغییر رابطه درآمد نفت و بودجه دولت برای کنترل منابع ارزی ضروری است.

۲۵

پیشنهاد می‌شود سهم دولت از درآمد نفتی به رقمی ثابت و قاعده‌مند محدود شود.

۲۶

این سازوکار پیش‌بینی‌پذیری بودجه را افزایش داده و زمینه اصلاحات دیگر را فراهم می‌کند.

۲۷

جایگاه اقتصاد در اولویت‌های حکمرانی کاهش یافته و سرمایه‌گذاری به حاشیه رفته است.

۲۸

جامعه ایران ماندگارتر از سیاستمداران است و آگاهی عمومی کلید تغییر است.

۲۹

نگاه فیلم‌فارسی به حکمرانی و تقسیم سیاستمداران به خوب و بد، راه‌حل پایدار نیست.

۳۰

اصلاح اقتصاد نیازمند تغییر در شیوه حکمرانی و بازگشت به یادگیری سیاستی است.

۳۱

منابع طبیعی شرط توسعه نیست؛ دانایی و کیفیت حکمرانی تعیین‌کننده مسیر آینده است.

آمار کلیدی

۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار
پیشنهاد سقف ثابت برای سهم دولت از درآمد نفتی

نهادهای کلیدی خبر

دستیار هوشمند