رویای صنعتی شدن ایران

از موتور توسعه تا هلدینگ بحران: کالبدشکافی ۶۰ سال رویای صنعتی شدن در ایران

صنعت و تولیدسیاستگذاری و اقتصاد کلان۱۹ تیر ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

بررسی ۶۰ سال فعالیت ایدرو؛ سازمانی که قرار بود موتور صنعت باشد اما به هلدینگ مدیریت شرکت‌های دولتی تبدیل شد.

چطور سازمانی که قرار بود صنایع را بسازد و به مردم واگذار کند، خودش به بزرگترین صاحب‌کارخانه دولتی تبدیل شد؟

پاسخ را از دستیار بپرس

نکات کلیدی خبر

۱
سازمان ایدرو در دهه ۱۳۴۰ با هدف ایجاد صنایع سنگین و انتقال تکنولوژی توسط تکنوکرات‌ها تاسیس شد.
۲
الگوی اولیه این سازمان از نهادهای توسعه‌ای ایتالیا گرفته شده بود تا به دور از بوروکراسی اداری فعالیت کند.
۳
پس از انقلاب، با واگذاری شرکت‌های مصادره‌ای، ایدرو از یک نهاد توسعه‌ای به هلدینگ مدیریت بحران تبدیل شد.
۴
جایگزینی سیاست خودکفایی به جای پیوند با زنجیره ارزش جهانی، مانع اصلی توسعه صنعتی در دهه‌های اخیر بوده است.

چرا این خبر مهم است؟

این خبر توضیح می‌دهد که چرا صنایع بزرگ ایران علی‌رغم دهه‌ها حمایت، همچنان با مشکلات مدیریتی و عدم رقابت‌پذیری دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

نکات پنهان خبر

انحراف ایدرو از یک 'سازمان توسعه‌ای' به یک 'هلدینگ اداری'، ناشی از غلبه نگاه سیاسی بر نگاه تکنوکراتیک بود که وظیفه دولت را از 'تسهیل‌گری' به 'بنگاه‌داری' تغییر داد.

نگاه دیگر

برخی معتقدند در شرایط تحریم و بحران‌های اقتصادی، وجود هلدینگ‌های بزرگ دولتی مثل ایدرو برای حفظ اشتغال و جلوگیری از فروپاشی صنایع ضروری است، حتی اگر از اهداف توسعه‌ای دور شوند.

منتظر چه باید بود؟

سیاستگذاران باید بین تداوم بنگاه‌داری دولتی یا بازگشت به مدل توسعه‌ای مبتنی بر زنجیره ارزش جهانی یکی را انتخاب کنند.

اگر…؟

اگر ایدرو طبق اساسنامه اولیه باقی می‌ماند و صنایع را واگذار می‌کرد، آیا امروز صنعت خودرو یا ماشین‌سازی ایران رقابت‌پذیر بود؟

پاسخ را از دستیار بپرس

پژواک تاریخی

تاسیس ایدرو در دهه ۴۰ واکنشی به رکود اقتصادی و نیاز به عبور از اقتصاد نفتی بود، مشابه دغدغه‌های فعلی برای تنوع‌بخشی به اقتصاد.

پرسش‌های باز

پاسخ را از دستیار بپرس

این خبر چگونه به شما اثر می‌گذارد؟

کاوش بیشتر

پاسخ را از دستیار بپرس

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

بخش خصوصی
به دلیل غلبه مالکیت دولتی و انحراف ایدرو از واگذاری صنایع، فضای رقابت محدود شده است.
صنایع سنگین و مادر
در ابتدا با حمایت ایدرو شکل گرفتند اما بعداً درگیر ناترازی مالی و مدیریت دولتی شدند.

مفاهیم اقتصادی این خبر

معنای هر مفهوم را در دانشنامه بخوانید
۱

معرفی کتاب چالش‌های صنعتی شدن ایران و مناسبت‌های تاریخی مرتبط با سازمان ایدرو.

۲

هدف اولیه ایدرو: ورود دولت به صنایع سنگین، انتقال فناوری و واگذاری نهایی به بخش خصوصی.

۳

شکل‌گیری ایدرو در دهه ۴۰ توسط گروهی از مدیران تکنوکرات برای حل مسائل واقعی اقتصاد.

۴

تلاش مدیران جوان وزارت اقتصاد برای خروج از رکود دهه ۴۰ با نگاهی فراتر از بوروکراسی.

۵

الهام‌گیری از مدل سازمان توسعه‌ای ایتالیا برای ایجاد نهادی مستقل و چابک در ایران.

۶

ماموریت رضا نیازمند برای بومی‌سازی الگوی ایتالیایی با تمرکز بر صنایع مادر و سنگین.

۷

تاکید بر استقلال مدیریتی سازمان در جلسات شورای اقتصاد برای جلوگیری از دخالت دولت.

۸

تعریف ماموریت‌های 'گسترش' و 'نوسازی' و تصویب قانون نهایی در مجلس شورای ملی.

۹

ایجاد شبکه‌ای از صنایع مکمل مانند ماشین‌سازی و تراکتورسازی به عنوان نتیجه سیاست جدید.

۱۰

تغییر ماهیت ایدرو پس از انقلاب به هلدینگ اداره‌کننده شرکت‌های مصادره‌ای و انحراف از اهداف توسعه‌ای.

آمار کلیدی

۱۸ تیر ۱۳۴۶
تاریخ تصویب قانون تاسیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
۶ دهه
سابقه فعالیت سیاستگذاری صنعتی تحت نام ایدرو

نهادهای کلیدی خبر

دستیار هوشمند