کشور محصور در خشکی

تصور کنید کشوری هستید که دورتادورتان را فقط خاک و مرزهای زمینی کشورهای دیگر گرفته است. به این وضعیت محصور در خشکی می‌گویند. در این حالت، شما برای رسیدن به کشتی‌های بزرگ تجاری که در اقیانوس‌ها حرکت می‌کنند، هیچ راه مستقیمی ندارید. این یعنی نه بندری برای پهلو گرفتن کشتی‌ها دارید و نه می‌توانید مستقلاً با دنیا از طریق ارزان‌ترین راه حمل‌ونقل، یعنی دریا، تجارت کنید.

این موضوع مستقیماً روی جیب مردم اثر می‌گذارد؛ چون حمل‌ونقل زمینی یا ریلی بسیار گران‌تر از کشتی است و هزینه گمرک و اجازه عبور از خاک همسایه هم به قیمت کالا اضافه می‌شود. برای مثال، کشورهایی مثل افغانستان یا ارمنستان که همسایه ما هستند، محصور در خشکی‌اند. ایران برای آن‌ها حکم دروازه تنفس را دارد. وقتی آن‌ها کالایی را از طریق بندر چابهار یا بندرعباس وارد می‌کنند، بخشی از هزینه‌ای که می‌پردازند بابت خدمات ترانزیتی ایران است که برای ما درآمدزایی دارد.

برای یک ایرانی، درک این مفهوم یعنی شناخت ارزش استراتژیک مرزهای آبی جنوب و شمال. اگر ایران هم مثل برخی همسایگانش محصور در خشکی بود، قیمت کالاهای وارداتی مثل موبایل یا نهاده‌های دامی بسیار بالاتر می‌رفت و صادرات نفت هم با دشواری و هزینه چندبرابری روبه‌رو می‌شد. در واقع، دسترسی ما به آب‌های آزاد یک دارایی بزرگ ملی است که هزینه‌های زندگی را نسبت به کشورهای محصور، پایین‌تر نگه می‌دارد.