کالای خام و نیمه‌خام

کالای خام همان ثروت‌های خدادادی مثل نفت خام، گاز و خاک‌های معدنی است که بدون هیچ تغییری استخراج و فروخته می‌شوند. اما کالای نیمه‌خام یک پله جلوتر است؛ یعنی روی ماده اولیه کاری انجام شده تا جابه‌جایی‌اش راحت‌تر شود یا به استانداردی برسد که کارخانه‌های دیگر بتوانند از آن استفاده کنند. مثلاً وقتی سنگ‌آهن به شمش تبدیل می‌شود یا نفت به مواد اولیه پلاستیک تغییر شکل می‌دهد، ما با کالای نیمه‌خام طرف هستیم که هنوز راه زیادی تا تبدیل شدن به یک کالای مصرفی مثل یخچال یا بدنه ماشین دارد.

در اقتصاد ایران، قیمت این کالاها مستقیماً با نرخ دلار و قیمت‌های جهانی گره خورده است. وقتی از شرکت‌های دلاری در بورس تهران حرف می‌زنیم، منظورمان همین تولیدکنندگان فولاد، مس و پتروشیمی است که سودشان با نوسان قیمت جهانی این مواد تغییر می‌کند. برای مردم عادی، تکیه بیش از حد اقتصاد به فروش این کالاها به جای محصول نهایی، یعنی وابستگی شدید سفره‌ها به قیمت دلار؛ چون اگر قیمت جهانی این مواد افت کند یا تحریم سد راه صادراتشان شود، درآمد ارزی کشور کم شده و تورم در داخل جهش می‌کند.