نرخ پالایشگاهی

نرخ پالایشگاهی در واقع برچسب قیمتی است که روی محصولات خروجی یک پالایشگاه، از بنزین و گازوئیل گرفته تا قیر و نفت‌کوره، زده می‌شود. در اقتصاد ایران، این قیمت توسط وزارت نفت و بر اساس فرمول‌هایی تعیین می‌شود که معمولاً با نگاه به قیمت‌های جهانی در منطقه خلیج فارس محاسبه می‌شود. این نرخ مشخص می‌کند که دولت بابت هر لیتر سوختی که از پالایشگاه تحویل می‌گیرد تا در جایگاه‌ها توزیع کند، چه مبلغی را باید به حساب آن واحد تولیدی منظور کند.

اگرچه شما بنزین را با قیمت مصوب و یارانه‌ای در جایگاه سوخت می‌زنید و تغییرات این نرخ را در پمپ‌بنزین حس نمی‌کنید، اما نرخ پالایشگاهی مستقیماً روی ارزش دارایی شما در بورس اثر می‌گذارد. بخش بزرگی از بازار سرمایه ایران و سبد سهام عدالت متعلق به پالایشگاه‌هایی مثل «شپنا» یا «شبندر» است؛ وقتی فرمول نرخ پالایشگاهی تغییر می‌کند، سود این شرکت‌ها جابه‌جا شده و قیمت سهام آن‌ها بالا و پایین می‌شود. در حقیقت، این نرخ نشان‌دهنده سهم پالایشگاه از ثروت نفت است که مستقیماً با سودآوری سرمایه‌گذاران گره خورده است.