نرخ ارز ثابت

نرخ ارز ثابت زمانی اتفاق می‌افتد که دولت یا بانک مرکزی به جای اجازه دادن به نیروهای عرضه و تقاضا، خودش یک قیمت مشخص را برای پول ملی اعلام می‌کند و متعهد می‌شود ارز را با همان قیمت معامله کند. برای حفظ این عدد، بانک مرکزی ناچار است مدام در بازار دخالت کند؛ یعنی اگر تقاضا برای دلار زیاد شد، از ذخایر خود به بازار تزریق کند تا قیمت از آن عدد توافق‌شده بالاتر نرود.

در اقتصاد ایران، ما این وضعیت را با نام‌هایی مثل «دلار ۴۲۰۰ تومانی» یا «دلار نیمایی» تجربه کرده‌ایم. هدف این است که قیمت کالاهای ضروری مثل دارو و مرغ ناگهان جهش نکند، اما واقعیت این است که وقتی ذخایر ارزی کشور کم شود یا تورم داخلی بالا برود، فاصله بین نرخ ثابت و نرخ بازار آزاد زیاد می‌شود. این شکاف قیمتی معمولاً به نفع دلالان و به ضرر ذخایر ارزی کشور تمام می‌شود و در نهایت با یک جهش ناگهانی قیمت، مستقیماً روی قدرت خرید و ارزش دارایی‌های مردم اثر می‌گذارد.